Khói khí độc chính là nguyên nhân đầu tiên dẫn đến tử vong cho người trong vùng cháy
Hiện tại, Trên địa bàn Thành phố đang tồn tại rất nhiều các cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ chủ yếu là hộ kinh doanh cá thể kết hợp nhà ở và kinh doanh buôn bán.
Qua khảo sát của CS PC&CC TPHCM, cho thấy các cơ sở này thường được xây dựng bán kiên cố, nhà cấp 4 tường gạch, mái tôn hoặch vách gỗ, vách tôn... Với các dạng nhà như vậy thường chỉ có một lối thoát nạn duy nhất là cửa chính căn nhà. Đặc biệt đối với các dãy phố nhà liền kề, các cơ sở này thường có diện tích nhỏ, 3 mặt được bịt kín bởi các công trình, nhà dân xung quanh nên khi xảy ra sự cố cháy nổ rất dễ gây thiệt hại về người khi không có lối thoát.
Các cơ sở này thường chứa nhiều vật dụng, hàng hoá dễ cháy, nguy hiểm cháy nổ như hoá chất dễ cháy nổ, gas nấu ăn, sản xuất, xăng dầu trong các xe, máy móc, vải, giấy, gỗ, nhựa, mút xốp, sơn, mực, cồn, rượu…Chứa nhiều chất nguy hiểm cháy nổ như vậy, khi cháy toả nhiệt lớn, vận tốc cháy lan nhanh kèm theo nhiều khói, khí độc hại. Khói khí độc chính là nguyên nhân đầu tiên dẫn đến tử vong cho người trong vùng cháy. Thực tế cho thấy, phần lớn nạn nhân chết ngạt do thiếu oxy và bị nhiễm độc của sản phẩm cháy trước khi bị bỏng và cháy.
Điều đáng nói là các vật dụng, hàng hoá với số lượng lớn trong một diện tích nhỏ thường được sắp xếp không hợp lý. Hàng hoá chủ yếu được bày bán, tàng trữ phía trước của căn nhà nơi khu vực cửa chính, phía sau sử dụng để ở. Bên cạnh đó, vật tư, hàng hoá thường sắp xếp lộn xộn, gần bếp; gần bảng điện, tủ điện, dây dẫn điện, thiết bị tiêu thụ điện; hàng hoá thường che chắn lối đi, cầu thang, hành lang gây cản trở lối thoát nạn.
Vi phạm về an toàn phòng chống cháy nổ như:
Hệ thống điện tại các cơ sở này thường câu mắc không đảm bảo an toàn PCCC; thiết bị tiêu thụ điện cũ kỹ, hết thời gian sử dụng; dây dẫn điện thường đi nổi, không được đi trong ống bảo vệ cách điện; tiết diện dây dẫn nhỏ với thời gian sử dụng lâu rất dễ dẫn đến hiện tượng quá tải, chập mạch điện gây cháy.
Việc sử dụng các dạng nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị dụng cụ sinh lửa, sinh nhiệt như sử dụng ngọn lửa trần, hút thuốc, nấu ăn, đốt nhang, đốt vàng mã, hàn cắt kim loại…chưa được chú ý về điều kiện an toàn PCCC. Đây chính là yếu tố đầu tiên dẫn đến các sự cố cháy nổ khi con người bất cẩn trong quá trình sử dụng.
Ngoài ra, do là những cơ sở với quy mô nhỏ, con người thường không chú ý trang bị các dụng cụ, phương tiện PCCC cần thiết để xử lý kịp thời và hiệu quả các sự cố cháy, nổ ngay khi mới phát sinh.
Ngoài ra, ý thức chấp hành các quy định an toàn PCCC còn kém. Khuynh hướng chủ quan, bất cẩn dẫn đến vô ý làm phát sinh các nguy cơ gây cháy nổ; kỹ năng tổ chức các hoạt động phòng cháy, kỹ năng chữa cháy và kỹ năng thoát nạn thường không được trang bị nên khi xảy ra cháy nổ con người thường mất bình tĩnh, rối loạn, lung túng trong việc xử lý.
Các vụ cháy gây thiệt hại nghiêm trọng về người lại thường xuất hiện vào ban đêm khi con người đang ngủ, đây cũng là một vấn đề cần có giải pháp để giải quyết.
Những giải pháp cần biết, để hạn chế thấp nhất các vụ cháy và thiệt hại do cháy gây ra
Để hạn chế tới mức thấp nhất các vụ cháy và thiệt hại do cháy gây ra tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ nguy hiểm cháy nổ cần thực hiện một số giải pháp an toàn PCCC sau:
- Đảm bảo an toàn về điều kiện thoát nạn: mỗi cơ sở, ngoài một lối thoát nạn bằng cửa chính bắt buộc phải bố trí lối thoát nạn dự phòng phía sau ra ngoài hoặc thông sang nhà kế bên. Trường hợp không thể bố trí được lối thoát phía sau phải có lối thoát lên phía trên sân thượng hoặc lên mái nhà để thoát xuống đất hoặc thoát qua mái nhà kế bên. Trên sân thượng hoặc trên mái cần bố trí thang, thang dây, dây cứu người hoặc các phương tiện khác để thoát nạn xuống phía dưới. Với các nhà có sử dụng cửa cuốn, ngoài chế độ tự động bằng điện phải có chế độ sử dụng bằng tay để mở cửa.
- Bố trí, sắp xếp, tàng trữ vật tư, hàng hoá khoa học, đảm bảo an toàn PCCC; hạn chế tối đa các hàng hoá, vật dụng không cần thiết trong nhà. Hàng hoá, vật dụng phải bố trí đảm bảo khoảng cách, không bố trí gần hệ thống điện, gần bếp đun nấu và trên các lối đi, cửa thoát nạn, cầu thang, hành lang làm cản trở lối thoát nạn. Đối với các cơ sở có sử dụng hoá chất dễ cháy, nổ phải được bố trí vào kho riêng biệt và áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp đảm bảo an toàn PCCC đối với từng loại hoá chất nguy hiểm cháy nổ.
- Sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt an toàn. Nấu ăn, đốt nhang, đốt vàng mã phải được trông coi cẩn thận; không được đốt nhang, nấu ăn khi đi ra ngoài; khi nấu ăn xong phải kiểm tra và khoá van gas đảm bảo an toàn; không hút thuốc vứt tàn bừa bãi; khi hàn cắt kim loại phải chấp hành nghiêm các điều điện an toàn PCCC trong quá trình hàn cắt. Khu vực bếp nấu ăn và trần nhà nơi có bàn thờ đốt nhang không được sử dụng các vật liệu dễ cháy như gỗ, giấy, nhựa.
- Thường xuyên kiểm tra, thay thế, nâng cấp các thiết bị điện, dây dẫn điện, thiết bị bảo vệ không đảm bảo an toàn PCCC. Thực hiện nghiêm việc ngắt điện khi không sử dụng và khi ra khỏi nhà. Mỗi cơ sở phải được lắp đặt thiết bị bảo vệ như cầu dao, cầu chì, aptomat…phù hợp và đúng quy cách, đảm bảo ngắt điện kịp thời khi hệ thống điện xảy ra sự cố.
- Thay thế các vật liệu xây dựng nhà dễ cháy bằng vật liệu khó cháy; có giải pháp chống tụ khói (quạt hút khói), chống nhiễm khói vào lối thoát nạn (cầu thang bộ kín không nhiễm khói, các bộ phận kỹ thuật xuyên sàn, tầng phải được bịt kín bằng vật liệu không cháy tránh khói và lửa lan truyền).
- Trang bị dụng cụ, phương tiện phục vụ cho công tác chữa cháy và cứu nạn – cứu hộ. Tại các cơ sở này phải trang bị bình chữa cháy đảm bảo theo quy định. Ngoài ra cần thiết phải trang bị bộ dụng cụ phá dỡ gồm búa tạ, kìm cộng lực, xà beng và thiết bị bảo hộ chống khói như mặt nạ phòng độc, khẩu trang lọc độc. Các dụng cụ này rất hữu ích cho hiệu quả công tác tổ chức thoát nạn khi có sự cố cháy nổ xảy ra. Đặc biệt, để đảm bảo phát hiện và báo động kịp thời sự cố cháy nổ, cơ sở cần thiết lắp đặt đầu báo cháy tự động cục bộ tại các khu vực dễ phát sinh cháy nổ. Yêu cầu này sẽ có hiệu quả hạn chế thiệt hại về người khi xảy ra cháy nổ, đặc biệt các sự cố xảy ra vào ban đêm.
- Chủ cơ sở, chủ hộ gia đình phải nắm vững các quy định đảm bảo an toàn PCCC, tổ chức các hoạt động PCCC trong phạm vi, trách nhiệm của mình và thường xuyên kiểm tra, nhắc nhở, phổ biến, tuyên truyền, vận động các thành viên trong gia đình, công nhân, nhân viên làm việc trong cơ sở chấp hành nghiêm túc các quy định an toàn PCCC, hạn chế tối đa các nguy cơ dẫn đến cháy nổ. Đặc biệt phải kiểm tra các điều kiện an toàn hệ thống điện, việc sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, nấu ăn, thắp nhang thờ cúng…trước khi đi ngủ và ra khỏi nhà. Tổ chức niêm yết nội quy, tiêu lệnh chữa cháy, cẩm nang an toàn PCCC để các thành viên biết để thực hiện.
NS. (Theo CS PC&CC TPHCM)