Nông nghiệp thông minh: Xu thế tất yếu để nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh

Đồng hành cùng DN thúc đẩy ứng dụng khoa học - công nghệ vào thực tiễn

Phát biểu tại sự kiện, ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, nhấn mạnh vai trò của TPHCM không chỉ là trung tâm kinh tế mà còn là đầu mối về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, đóng góp quan trọng trong nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ nông nghiệp.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và cạnh tranh toàn cầu, lãnh đạo TPHCM khẳng định nông nghiệp thông minh là xu thế tất yếu để nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh. Thành phố đề ra các định hướng trọng tâm như trở thành trung tâm nghiên cứu và chuyển giao công nghệ nông nghiệp, thúc đẩy liên kết vùng, hoàn thiện cơ chế thu hút doanh nghiệp và xây dựng hệ sinh thái hợp tác giữa Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp.

Ông Bùi Minh Thạnh cũng khẳng định cam kết của TPHCM trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp, hỗ trợ thử nghiệm các mô hình mới và thúc đẩy ứng dụng khoa học - công nghệ vào thực tiễn.

Ứng dụng công nghệ vào toàn bộ chuỗi giá trị

Ông Doãn Văn Chiến, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khuyến nông Quốc gia vùng ĐBSCL, nhấn mạnh chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp thông minh là xu thế tất yếu, thậm chí là yêu cầu bắt buộc đối với ngành nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

Theo ông Chiến, hiện nay, việc ứng dụng khoa học - công nghệ vào nông nghiệp vẫn chưa đồng đều do hạn chế về thể chế, nguồn lực và trình độ tiếp cận của nông dân.

Để khắc phục những hạn chế này, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đang triển khai chương trình thúc đẩy sản xuất thông minh giai đoạn 2026–2027, với trọng tâm là ứng dụng các công nghệ như IoT (Internet vạn vật), AI (trí tuệ nhân tạo), dữ liệu lớn vào toàn bộ chuỗi giá trị. Trong đó, IoT được xem là "trái tim", giúp thu thập dữ liệu thời gian thực và đưa ra khuyến cáo chính xác cho sản xuất.

Các giải pháp tập trung vào trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản thông qua ứng dụng cảm biến, tự động hóa và quản lý thông minh, qua đó giúp giảm chi phí, tiết kiệm tài nguyên, hạn chế dịch bệnh và nâng cao năng suất. Bên cạnh đó, hệ thống khuyến nông đang chuyển sang mô hình "khuyến nông số", sử dụng nền tảng dữ liệu và ứng dụng để kết nối trực tiếp với nông dân.

Đồng quan điểm trên, ông Đặng Duy Hiển, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số (Bộ NN&MT), nhấn mạnh chuyển đổi số phải dựa trên nền tảng dữ liệu – nguồn tài nguyên chiến lược của quốc gia và ngành nông nghiệp.

Theo ông Hiển, để vận hành nông nghiệp thông minh hiệu quả, cần xác định rõ ba trụ cột ưu tiên theo thứ tự: Con người là yếu tố then chốt hàng đầu; hệ thống phần mềm chuyển đổi số đồng bộ là yếu tố thứ hai; hạ tầng số và kho dữ liệu ổn định phục vụ khai phá, chia sẻ giá trị cho cộng đồng là yếu tố cuối cùng.

Đặc biệt, ông Đặng Duy Hiển lưu ý bảo mật thông tin là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Trong bối cảnh dữ liệu được kết nối rộng rãi, cần trang bị kiến thức vững chắc để phòng, chống nguy cơ xâm hại dữ liệu. Song song đó, công tác tuyên truyền về nông nghiệp thông minh cho người dân cần được đẩy mạnh.

Về phía cơ quan quản lý, Cục Chuyển đổi số (Bộ NN&MT) đang nỗ lực xây dựng hệ sinh thái dữ liệu ngành thông qua chương trình "Bình dân học vụ số" nhằm phổ cập kỹ năng cho nông dân. Đồng thời, triển khai hệ thống thông tin xuyên suốt, mở rộng phạm vi tiếp cận đến cấp xã.

Đảm bảo nguồn vốn tín dụng xanh, ưu đãi cho nông nghiệp công nghệ cao

Theo các chuyên gia, bên cạnh việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nguồn vốn đầu tư là yếu tố quan trọng không kém trong phát triển nông nghiệp thông minh.

Bà Trương Thị Ánh Tuyết, Phó Trưởng đại diện Agribank khu vực miền Nam, khẳng định vai trò chủ lực của ngân hàng trong cung ứng vốn cho khu vực nông nghiệp, nông thôn.

Định hướng cốt lõi của Agribank hiện nay là ưu tiên hỗ trợ tín dụng cho các mô hình nông nghiệp thông minh và phát triển bền vững. Nguồn vốn được phân bổ thông qua các gói vay trọng điểm như: chương trình khuyến khích nông nghiệp công nghệ cao và sạch (50.000 tỷ đồng), tài trợ dự án ngành trọng điểm và lĩnh vực xanh (30.000 tỷ đồng), tín dụng ưu đãi cho sản phẩm OCOP, tín dụng xanh cho cá nhân (10.000 tỷ đồng) và Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao tại Đồng bằng sông Cửu Long không giới hạn quy mô.

Tính đến cuối tháng 3/2026, dư nợ cho vay nông nghiệp, nông thôn của Agribank đạt 1,28 triệu tỷ đồng, chiếm 64% tổng dư nợ toàn hệ thống. Riêng dư nợ tín dụng xanh đạt gần 30.000 tỷ đồng, tập trung vào nông nghiệp sạch, năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn. Dòng vốn này góp phần hình thành nhiều mô hình sản xuất quy mô lớn ứng dụng công nghệ hiện đại như drone tưới tiêu và hệ thống cảm biến môi trường.

Đại diện Agribank cho biết sẽ tiếp tục ưu tiên tín dụng cho nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm tối ưu hóa quản lý dòng vốn.

Linh Anh