Phát huy giá trị di sản văn hóa tại TPHCM đến gần hơn với người dân

Báo cáo tại hội nghị, ông Hoàng Nghị, Trưởng Phòng Di sản văn hóa, Sở VH&TT TPHCM, cho biết, hệ thống bảo tàng trên địa bàn tiếp tục khẳng định vai trò là thiết chế văn hóa quan trọng. Trong năm 2025, các bảo tàng đã tổ chức 189 cuộc trưng bày, triển lãm, gồm 58 trưng bày chuyên đề tại chỗ và 131 cuộc triển lãm lưu động, phục vụ đông đảo công chúng.

Tổng lượt khách tham quan các bảo tàng thuộc Sở VH&TT TPHCM đạt gần 4,5 triệu lượt, tăng 17,1% so với năm trước. Đáng chú ý, số lượt khách được miễn phí vé trong các dịp lễ, kỷ niệm hơn 625.000 lượt, cho thấy hiệu quả của chính sách đưa di sản đến gần hơn với người dân.

Một điểm nhấn nổi bật trong năm là trưng bày chuyên đề "Bảo vật quốc gia - Những kiệt tác di sản tại TPHCM", lần đầu tiên quy tụ các bảo vật quốc gia đang được lưu giữ tại thành phố, đồng thời công bố quyết định công nhận Chõ gốm văn hóa Đông Sơn thuộc sưu tập tư nhân. Hiện TPHCM đang lưu giữ 23 bảo vật quốc gia, chủ yếu tại các bảo tàng công lập, góp phần khẳng định vị thế của thành phố trong hệ thống bảo tàng cả nước.

Theo ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó Giám đốc Sở VH&TT TPHCM, Thành phố hiện có 321 di tích được xếp hạng, trong đó có 4 di tích quốc gia đặc biệt và 99 di tích quốc gia. Riêng năm 2025, thành phố đã xếp hạng thêm 14 di tích. Nhiều di tích tiêu biểu được đầu tư tu bổ từ nguồn ngân sách và xã hội hóa, với tổng kinh phí hàng trăm tỷ đồng, như Trụ sở UBND TPHCM, chùa Giác Viên, đình Chí Hòa, Bảo tàng Lịch sử TPHCM, Nhà thờ Đức Bà, chùa Văn Thánh…

Song song với di sản vật thể, công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể tiếp tục được TPHCM quan tâm triển khai. Hiện thành phố có 3 di sản phi vật thể được UNESCO ghi danh và 15 di sản thuộc Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, phản ánh sự đa dạng và chiều sâu văn hóa của cộng đồng cư dân đô thị đặc biệt.

Trong năm 2025, nhiều đề án và chương trình bảo tồn được triển khai như: Bảo tồn Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ, Tết Nguyên Tiêu của người Hoa quận 5 (trước đây), trang phục truyền thống các dân tộc thiểu số, cùng các hoạt động truyền dạy trong cộng đồng.

Tuy nhiên, theo bà Lê Tú Cẩm, Chủ tịch Hội Di sản văn hóa TPHCM, hiện nay, một số loại hình di sản đứng trước nguy cơ mai một do thiếu người kế thừa; chính sách hỗ trợ nghệ nhân, câu lạc bộ di sản còn hạn chế; hoạt động xã hội hóa chưa thật sự bền vững. Đây là những vấn đề cần được nhìn nhận thẳng thắn để có giải pháp căn cơ hơn trong thời gian tới.

Năm 2026, năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ TPHCM nhiệm kỳ 2025-2030, công tác di sản văn hóa được xác định gắn chặt với chủ đề chung của thành phố: "Khai thông thể chế - giải phóng nguồn lực - đột phá hạ tầng - nâng cao hiệu quả phục vụ".

 Lãnh đạo Sở VH&TT TPHCM cho biết, Sở sẽ tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm: Hoàn thiện Quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa; đẩy mạnh lập hồ sơ xếp hạng di tích, trong đó có mục tiêu đưa Địa đạo Củ Chi vào Danh mục dự kiến lập hồ sơ Di sản thế giới;...

LA