Thêm một hướng tiếp cận mới trong điều trị hen và COPD

Tại Việt Nam, COPD hiện là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 3 với hơn 25.000 ca tử vong mỗi năm, cao hơn tử vong do tai nạn giao thông. Đáng báo động hơn, có đến khoảng 65-80% bệnh nhân COPD trong cộng đồng chưa được chẩn đoán, khiến họ bỏ lỡ "thời điểm vàng" để can thiệp sớm và ngăn chặn tổn thương phổi không thể phục hồi.

Tại COPD, các chuyên gia cũng đã chỉ rõ mối liên hệ giữa COPD với biến cố tim phổi. Bệnh nhân bị tăng nguy cơ biến cố tim mạch lên đến 3,8 lần chỉ trong vòng 30 ngày đầu tiên sau khi xảy ra đợt cấp, và nguy cơ này vẫn còn cao cho đến trọn 1 năm sau đó. Những con số biết nói này cho thấy đợt cấp COPD chính là "yếu tố khởi phát" trực tiếp cho các biến cố tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim hay đột quỵ.

Dựa trên những bằng chứng lâm sàng thuyết phục, chiến lược toàn cầu về chẩn đoán, quản lý và phòng ngừa bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (GOLD 2025-2026) đã đưa ra những thay đổi mang tính cách mạng trong phác đồ điều trị. Các chuyên gia tại hội nghị đã phân tích về sự nguy hiểm của các đợt cấp ở người bệnh: Một đợt cấp mức độ trung bình xảy ra trong vòng một năm trước khi bệnh nhân chính thức được chẩn đoán COPD đã làm tăng tới nguy cơ xảy ra các đợt cấp tiếp theo.

Bên cạnh đó, hen phế quản là bệnh hô hấp mạn tính phổ biến tại Việt Nam, với tỷ lệ mắc khoảng 4,1% dân số. Tuy nhiên, tỷ lệ bệnh nhân chưa đạt kiểm soát vẫn ở mức cao tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia châu Á, kéo theo sự gia tăng các ca nhập viện và cấp cứu do đợt kịch phát. Gánh nặng này không chỉ ảnh hưởng đến chức năng hô hấp mà còn gây tổn thất đáng kể về kinh tế - xã hội.

Trước bối cảnh đó, một hướng tiếp cận mới đang được thúc đẩy nhằm can thiệp sớm vào cơ chế viêm nền tảng ngay từ "thượng nguồn". Cách tiếp cận này mở ra khả năng đạt được mục tiêu điều trị trong kỷ nguyên mới, dựa trên hai trụ cột cốt lõi là kiểm soát hoàn toàn triệu chứng trong cuộc sống hàng ngày và giảm thiểu tối đa nguy cơ trong tương lai, hướng tới không còn đợt kịch phát hen

Đây là bước chuyển quan trọng trong quản lý hen nặng từ kiểm soát triệu chứng sang kiểm soát bệnh nền tảng không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào corticoid mà còn hướng tới một cuộc sống ổn định và trọn vẹn hơn cho người bệnh.

Đồng thuận khoa học và tầm nhìn chiến lược trong quản lý bệnh toàn diện

Hội nghị không chỉ dừng lại ở việc cập nhật các tiến bộ y khoa mà còn đi đến sự đồng thuận cao trong việc ứng dụng các hướng dẫn điều trị chuẩn mực toàn cầu như GOLD (đối với COPD) và GINA (đối với hen phế quản) vào thực tiễn lâm sàng. Các chuyên gia nhấn mạnh, chìa khóa để thay đổi cục diện bệnh tật nằm ở việc chuyển dịch chiến lược từ điều trị thụ động sang chủ động phòng ngừa đợt cấp. Việc tối ưu hóa phác đồ điều trị bằng các liệu pháp tiên tiến nhằm kiểm soát triệu chứng toàn diện chính là nền tảng để bảo vệ chức năng tim phổi dài hạn và ngăn chặn nguy cơ tử vong.

Tầm quan trọng của những giải pháp lâm sàng này càng được khẳng định mạnh mẽ khi đặt trong bối cảnh các quyết sách y tế vĩ mô. Vào tháng 3 năm 2025, AstraZeneca đã đồng hành cùng Bộ Y tế tổ chức lấy ý kiến xây dựng"'Chương trình Sức khỏe Phổi Việt Nam giai đoạn 2025-2027", với trọng tâm đẩy mạnh tầm soát, phát hiện sớm, nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị và mở rộng tiếp cận y tế toàn diện [13].

Cho tới thời điểm này, việc COPD và hen phế quản được nhấn mạnh trong Nghị quyết của Đại hội đồng Y tế Thế giới (WHA 76) và chính thức được đưa vào Chương trình Mục tiêu Quốc gia 2026–2035 đã minh chứng cho tầm quan trọng và mức độ cấp thiết của việc quản lý và điều trị các bệnh lý hô hấp mạn tính. Những định hướng vĩ mô này khẳng định sự cần thiết của việc chung tay, đồng hành giữa các bộ ban ngành, tổ chức và toàn xã hội nhằm kiến tạo một hệ sinh thái quản lý bệnh hiệu quả; qua đó giảm thiểu tối đa gánh nặng tài chính cho người bệnh và san sẻ áp lực với hệ thống y tế

Theo ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc AstraZeneca Việt Nam, việc bệnh hen và COPD được đưa vào các chiến lược y tế trọng điểm quốc gia và toàn cầu cho thấy chúng ta đang bước vào một giai đoạn hành động quyết liệt và đồng bộ hơn bao giờ hết.

"Tại AstraZeneca, chúng tôi tin rằng những đột phá khoa học như liệu pháp bộ ba chỉ thực sự phát huy giá trị khi được song hành cùng các chính sách y tế vĩ mô. Sự đồng thuận tại Hội nghị hôm nay là minh chứng cho cam kết bền bỉ của chúng tôi trong việc đồng hành cùng hệ thống y tế Việt Nam. Bằng việc khuyến khích áp dụng các khuyến cáo tiên tiến từ GOLD và GINA vào việc dự phòng và quản lý bệnh hiệu quả, chúng ta không chỉ nỗ lực ngăn chặn đợt cấp đe dọa tính mạng, mà còn góp phần kiến tạo một nền tảng chăm sóc sức khỏe hô hấp bền vững cho hàng triệu bệnh nhân."

Lê Thanh