Thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển tương xứng với tiềm năng

Chiều 14/10, Đoàn khảo sát Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Đặng Xuân Phương làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với TPHCM về việc thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa tại Thành phố.

Thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển tương xứng với tiềm năng

Báo cáo tại buổi làm việc, ông Võ Trọng Nam, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao cho biết, TPHCM là đô thị đặc biệt, có tiềm năng và thế mạnh lớn để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa. Thời gian qua, Thành phố đã triển khai các chủ trương, chính sách phát triển công nghiệp văn hóa, từng bước thúc đẩy hoạt động sáng tạo, sản xuất, kinh doanh và thương mại hóa sản phẩm văn hóa. Việc phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh Thành phố mà còn mở rộng hợp tác quốc tế, thu hút đầu tư và từng bước hình thành hệ sinh thái điện ảnh chuyên nghiệp, bền vững.

Trong lĩnh vực điện ảnh, Thành phố tiếp tục xây dựng Liên hoan Phim Quốc tế TPHCM (HIFF) trở thành sự kiện thường niên có uy tín. Bên cạnh hoạt động trình chiếu và giao lưu nghệ thuật, sự kiện sẽ được định hướng gắn với kết nối nhà sản xuất, phát triển dự án, hợp tác đầu tư và giao dịch bản quyền.

Thành phố cũng tập trung phát triển các sự kiện thường niên có sức lan tỏa như Lễ hội Âm nhạc Quốc tế Hò Dô (HOZO), Lễ hội Sông nước TPHCM và Lễ hội Áo dài TPHCM. Những sự kiện này góp phần quảng bá hình ảnh đô thị, đồng thời cho thấy tiềm năng và khả năng tiếp nhận các hoạt động giải trí quy mô lớn của thị trường Thành phố.

Cùng với đó, Thành phố định hướng xây dựng bản đồ không gian văn hóa - thể thao, phát triển mô hình "Công viên Điện ảnh", hướng đến trở thành trung tâm âm nhạc và sự kiện quốc tế, tổ chức Lễ hội Ánh sáng và Tuần lễ Công nghiệp văn hóa TPHCM.

Ông Võ Trọng Nam cho biết, sau sáp nhập, TPHCM có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển văn hóa, với diện tích tự nhiên khoảng 6.773 km², quy mô dân số khoảng 14 triệu người tạo điều kiện hình thành thị trường tiêu dùng văn hóa lớn, mở rộng khả năng thu hút đầu tư, phát triển doanh nghiệp sáng tạo và các ngành có giá trị gia tăng cao.

Trên nền tảng đó, TPHCM có điều kiện tổ chức phát triển công nghiệp văn hóa theo mô hình liên kết ba khu vực, phát huy lợi thế riêng và bổ trợ lẫn nhau trong chuỗi giá trị. Theo định hướng này, khu vực trung tâm tập trung vào sáng tạo, thiết kế và phát triển sản phẩm; khu vực Bình Dương (trước sáp nhập) phát huy thế mạnh sản xuất, chế tác; trong khi khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (trước sáp nhập) có lợi thế về logistics, cảng biển, phân phối và xuất khẩu.

Hệ thống giao thông liên vùng tiếp tục được đầu tư, tạo điều kiện kết nối các trung tâm sáng tạo, khu vực sản xuất, không gian tổ chức sự kiện và điểm đến du lịch. Đối với giao thông đô thị, Thành phố nghiên cứu phát triển mạng lưới 6 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 187 km đến năm 2030. Các nhà ga, điểm trung chuyển và không gian công cộng cũng được định hướng khai thác để quảng bá sản phẩm văn hóa, phát triển quảng cáo số và dịch vụ trải nghiệm.

Các ngành công nghiệp văn hóa Thành phố đang phát triển tích cực, tỉ trọng đóng góp vào GRDP tăng từ 3,54% năm 2020 lên khoảng 5,7% năm 2025, với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 14% mỗi năm. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng tỉ trọng đóng góp của công nghiệp văn hóa lên 7,2% GRDP, với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 12% mỗi năm.

Hiện Thành phố có khoảng 17.670 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, chiếm 7,74% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, tạo việc làm trực tiếp cho khoảng 97.000 lao động.

Khu vực doanh nghiệp tư nhân cũng từng bước hình thành các hệ sinh thái nội dung đa nền tảng, kết hợp sáng tạo, sản xuất, phân phối và thương mại hóa sản phẩm văn hóa. Việc khai thác tài sản trí tuệ (IP), phát triển thương hiệu và mở rộng thị trường quốc tế ngày càng được chú trọng, góp phần nâng cao giá trị thương mại của sản phẩm.

Trong lĩnh vực điện ảnh, TPHCM đã hình thành thị trường có quy mô đáng kể, với khoảng 930 cơ sở, doanh nghiệp hoạt động và hơn 100 nhà sản xuất phim hoạt động thường xuyên, tạo việc làm cho khoảng 10.000 lao động. Thành phố quy tụ nhiều doanh nghiệp sản xuất, phát hành và hệ thống rạp chiếu tư nhân, liên doanh thuộc nhóm hàng đầu cả nước. Các doanh nghiệp điện ảnh tư nhân đang từng bước chuyển từ mô hình sản xuất phim đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái nội dung, làm chủ tài sản trí tuệ và dẫn dắt xu hướng tiêu dùng.

Du lịch văn hóa cũng được xác định là lĩnh vực mũi nhọn, có khả năng hình thành thương hiệu và tạo sức lan tỏa đối với kinh tế Thành phố. Theo báo cáo, giá trị sản xuất của ngành du lịch văn hóa ước đóng góp khoảng 10% GRDP. Năm 2025, Thành phố đón khoảng 54 triệu lượt khách du lịch, gồm 46 triệu lượt khách nội địa và 9 triệu lượt khách quốc tế. Các số liệu này cần được rà soát để bảo đảm thống nhất về cách tính và phạm vi thống kê.

Ở lĩnh vực xuất bản, in và phát hành, TPHCM được xem là một trong những trung tâm lớn của cả nước, tập trung hơn 2/3 số lượng đơn vị xuất bản, phát hành và doanh nghiệp in. Giai đoạn 2020-2025, doanh thu toàn ngành duy trì ở mức khoảng 110.000 tỷ đồng mỗi năm.

Ngành quảng cáo đang có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển theo hướng hiện đại. Thông qua việc xã hội hóa hoạt động tuyên truyền, ngày càng có nhiều doanh nghiệp quảng cáo lớn tham gia các chương trình văn hóa, nghệ thuật, lễ hội và sự kiện của Thành phố, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa và quảng bá hình ảnh đô thị.

Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, Thành phố từng bước thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào điện ảnh, âm nhạc, biểu diễn nghệ thuật, quảng cáo, truyền thông và nội dung số; khuyến khích đổi mới sáng tạo trong sản xuất, phân phối, quảng bá và thương mại hóa sản phẩm văn hóa.

Tạo hành lang pháp lý đồng bộ, có tính đột phá

Lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao cũng cho biết, sau khi được UNESCO công nhận là Thành phố Sáng tạo trong lĩnh vực Điện ảnh, TPHCM định hướng tăng cường kết nối điện ảnh với du lịch, di sản, nghệ thuật và các ngành dịch vụ sáng tạo. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu bối cảnh quay phim, hỗ trợ thủ tục sản xuất và kết nối hệ sinh thái điện ảnh được kỳ vọng góp phần thu hút các đoàn làm phim trong nước, quốc tế cũng như các dự án hợp tác sản xuất có giá trị.

Thành phố đồng thời nghiên cứu thành lập Quỹ Phát triển Văn hóa, Nghệ thuật nhằm hỗ trợ đổi mới sáng tạo, thương mại hóa tài sản trí tuệ và huy động nguồn lực đầu tư cho công nghiệp văn hóa.

Để thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển tương xứng với tiềm năng, TPHCM kiến nghị Quốc hội xem xét, thông qua Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, có tính đột phá, giải phóng các nguồn lực sáng tạo và bảo vệ tài sản trí tuệ.

Đối với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thành phố kiến nghị xây dựng phương án tăng trưởng công nghiệp văn hóa làm cơ sở chuyển mục tiêu tăng trưởng hai con số từ định hướng thành chương trình hành động cụ thể, có thể lượng hóa, theo dõi, đánh giá và điều hành.

Đồng thời, Thành phố đề xuất Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với các bộ, ngành liên quan ban hành bộ chỉ tiêu thống kê về công nghiệp văn hóa; hướng dẫn thành lập Quỹ Phát triển công nghiệp văn hóa; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số chuyên ngành theo hướng đồng bộ, thống nhất và liên thông giữa Trung ương với địa phương.

Ông Võ Trọng Nam cho biết, với lợi thế về thị trường, doanh nghiệp, nguồn nhân lực và không gian phát triển sau sáp nhập, TPHCM đang hướng đến xây dựng công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, Thành phố cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, đầu tư hạ tầng chuyên ngành, thúc đẩy chuyển đổi số và tăng cường kết nối giữa sáng tạo, sản xuất, phân phối với thị trường trong nước và quốc tế.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, việc tăng cường đầu tư cho di sản văn hóa, mở rộng khai thác giá trị di sản sẽ tạo định hướng và động lực thúc đẩy ngành văn hóa Thành phố phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh liên kết giữa ngành văn hóa với các lĩnh vực khoa học, công nghệ và các ngành kinh tế khác; tăng cường đầu tư cho công nghiệp văn hóa, phát huy vai trò đóng góp của ngành văn hóa vào tăng trưởng kinh tế Thành phố. Đây là một trong những hướng đi quan trọng nhằm tạo động lực phát triển mới, nâng cao giá trị kinh tế từ các hoạt động văn hóa.

NT