Thúc đẩy mô hình đại học gắn với hệ sinh thái công nghệ cao

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Trương Minh Huy Vũ nhấn mạnh yêu cầu xác định các ngành công nghệ chủ lực, tăng cường kết nối, chia sẻ nguồn lực giữa các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; đồng thời nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam trong việc tham gia chuỗi cung ứng, từng bước chuyển từ nhập khẩu sang xuất khẩu công nghệ.

Theo định hướng, Khu Công nghệ cao TPHCM sẽ phát triển thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc tế, đồng thời là hạt nhân kết nối các cụm đổi mới sáng tạo của Thành phố và vùng Đông Nam Bộ. Trọng tâm là phát triển các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng; tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường, nhà khoa học và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ.

Trong đó, các trường đại học đóng vai trò quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao, nghiên cứu khoa học và tăng cường kết nối với doanh nghiệp.

Tại Hội nghị, TS. Đinh Vũ Trang Ngân, Hiệu trưởng Trường Đại học Fulbright Việt Nam, chia sẻ về mô hình đại học gắn với hệ sinh thái công nghệ cao và các cơ chế hợp tác giữa nhà trường, doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu.

Theo TS. Đinh Vũ Trang Ngân, vấn đề đặt ra là làm thế nào để chuyển lợi thế gần gũi về địa lý giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp thành những hoạt động hợp tác thực chất, tạo ra giá trị cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Trong tham luận "FUV tại SHTP: Một trường đại học trong lòng hệ sinh thái công nghệ cao", TS. Đinh Vũ Trang Ngân dẫn ví dụ về Kendall Square, khu vực đổi mới sáng tạo nằm cạnh Viện Công nghệ Massachusetts (MIT, Hoa Kỳ), để minh họa vai trò của sự kết nối thường xuyên giữa trường đại học, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Theo đó, lợi thế của một khu công nghệ cao không chỉ nằm ở việc tập trung các tổ chức trong cùng một không gian mà còn ở khả năng thúc đẩy trao đổi tri thức, chia sẻ nguồn lực và chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành ứng dụng thực tiễn.

Từ góc nhìn này, mô hình hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp cần vượt ra ngoài mối quan hệ đào tạo, tuyển dụng truyền thống. Thay vì chỉ tiếp nhận sinh viên thực tập hoặc tuyển dụng sau tốt nghiệp, doanh nghiệp có thể tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo và nghiên cứu, từ xác định các bài toán thực tiễn đến hướng dẫn, thử nghiệm và phát triển giải pháp cùng giảng viên, sinh viên.

"Đó không chỉ là quan hệ giữa nơi đào tạo và nơi tuyển dụng. Đó là quan hệ đồng kiến tạo: cùng xác định vấn đề, cùng phát triển con người, cùng tạo ra tri thức và cùng chịu trách nhiệm về kết quả", TS. Đinh Vũ Trang Ngân chia sẻ.

Để triển khai mô hình này, Hiệu trưởng Trường Đại học Fulbright Việt Nam đề xuất một số hướng hợp tác như chia sẻ hạ tầng nghiên cứu và thực hành giữa các tổ chức; tăng cường sự tham gia của chuyên gia doanh nghiệp vào hoạt động đào tạo; phát triển các dự án nghiên cứu ứng dụng liên ngành; xây dựng chương trình đào tạo dựa trên nhu cầu nhân lực trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn và tự động hóa.

Trong đó, việc xác định nhu cầu nhân lực không chỉ dựa trên yêu cầu tuyển dụng hiện tại mà còn cần sự phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp để dự báo những năng lực cần thiết trong 3-5 năm tới.

Trong bối cảnh AI ngày càng có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ như lập trình, phân tích dữ liệu và xử lý thông tin, yêu cầu đối với nguồn nhân lực công nghệ cao không chỉ dừng lại ở kiến thức, kỹ năng chuyên môn.

Theo TS. Đinh Vũ Trang Ngân, người học cần phát triển tư duy phản biện, khả năng phán đoán, thấu hiểu con người và đánh giá tác động của công nghệ. Không chỉ có khả năng giải quyết vấn đề, người học còn cần biết xác định những vấn đề thực sự đáng giải quyết và chịu trách nhiệm với các quyết định của mình.

Điều này đặt ra yêu cầu tăng cường hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp, không chỉ nhằm cập nhật chương trình đào tạo theo sự phát triển của công nghệ mà còn tạo điều kiện cho người học rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề trong những tình huống thực tiễn, nơi không phải lúc nào cũng có sẵn đáp án.

Minh Thi