Bài 2: Hai động lực đột phá mới để TPHCM thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế

Nếu như việc hình thành Khu chế xuất đầu tiên tại TPHCM được ví như cuộc "đổi mới lần 1" nhằm tạo động lực mạnh mẽ để TPHCM thu hút dòng vốn trong và ngoài nước cho phát triển mạnh về công nghiệp, thì việc xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM và khu thương mại tự do (FTZ) Cái Mép Hạ lần này được ví như cuộc "đổi mới lần thứ 2", tạo động lực mới cho Thành phố thu hút được các dòng vốn chất lượng cao, tạo "chất xúc tác" cũng như bệ đỡ quan trọng cho hoạt động đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh, kinh tế số và khởi nghiệp của Thành phố.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp TPHCM (HUBA) nhìn nhận, hiện nay cả nước, đặc biệt là TPHCM, đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng với hàng loạt dự án trọng điểm, kéo theo nhu cầu vốn rất lớn. Nếu tiếp tục đi theo "lối mòn", chủ yếu sử dụng vốn tín dụng ngân hàng cho các dự án đầu tư, sẽ tạo áp lực lên lạm phát. Vì vậy, đối với những dự án quy mô lớn, có thời gian thu hồi vốn dài, vai trò của Trung tâm Tài chính quốc tế là hết sức quan trọng. Đây sẽ là kênh để doanh nghiệp tham gia huy động các nguồn vốn trung và dài hạn, phục vụ hiệu quả cho các dự án đầu tư phát triển.

Thành phố được chọn nhà đầu tư chiến lược

Chia sẻ về vấn đề đầu tư, chuyên gia kinh tế, TS. Lê Xuân Nghĩa nhấn mạnh vai trò của đầu tư nước ngoài, nhất là trong các lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn như năng lượng. Theo ông, với quy mô đầu tư năng lượng rất lớn, nếu chỉ trông chờ vào nguồn lực trong nước thì sẽ khó đáp ứng và việc huy động vốn đầu tư nước ngoài là tất yếu.

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, trong bối cảnh nội lực của khu vực doanh nghiệp trong nước còn yếu, FDI vẫn là nguồn lực quan trọng để tạo tăng trưởng. Ông Nghĩa nhấn mạnh tới việc mở rộng các khu thương mại tự do như một công cụ thu hút FDI và thúc đẩy nội địa hóa công nghệ thông qua chuyển giao khoa học - công nghệ từ nước ngoài.

Từ Nghị quyết 260 (sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98) vừa được Quốc hội thông qua, TPHCM sẽ xúc tiến lập Khu thương mại tự do (FTZ) Cái Mép Hạ với quy mô gần 3.800 ha, gắn với hệ thống cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải. Tạo nền tảng quan trọng để thu hút logistics, công nghiệp công nghệ cao và dòng vốn đầu tư quy mô lớn.

Cùng với các chính sách ưu đãi lớn về thuế như hưởng mức thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 20 năm (trong đó, miễn thuế 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo) hay quyền tự chủ trong việc lựa chọn nhà đầu tư chiến lược… Theo nhận định của nhiều chuyên gia, việc giao quyền tự chủ cho TPHCM về đất đai là yếu tố mang tính then chốt. Việc cho phép giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, đấu thầu sẽ giúp thuận lợi hơn trong thu hút nhà đầu tư chiến lược, các "đại bàng", tập đoàn lớn toàn cầu.

Cùng với việc xúc tiến thành lập nhanh khu thương mại tự do, ngày 21/12 vừa qua, Chính phủ công bố thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) tại Việt Nam với mô hình "Một trung tâm - Hai điểm đến", hoạt động song song ở TPHCM và Đà Nẵng.

50 nhà đầu tư lớn sẵn sàng đăng ký làm thành viên Trung tâm tài chính

Nhìn nhận vai trò quan trọng của trung tâm tài chính với sự phát triển của Thành phố, Chủ tịch HUBA Nguyễn Ngọc Hòa cho rằng, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị định (bước đột phá về cải cách thể chế) để trung tâm đi vào hoạt động. Vấn đề tiếp theo là năng lực thực thi. Các bộ phận của Trung tâm tài chính cần bắt tay ngay vào việc vận hành để doanh nghiệp có thể tham gia vào trung tâm.

Chuyên gia kinh tế, TS. Nguyễn Trí Hiếu đánh giá, Việt Nam đang từng bước nâng hạng tín nhiệm quốc gia. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để thu hút mạnh mẽ dòng vốn quốc tế và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của thị trường tài chính Việt Nam trong dài hạn

TS Hiếu cho rằng, Việt Nam nói chung và TPHCM nói riêng cần định vị chiến lược Trung tâm tài chính theo từng bước, phù hợp với năng lực và bối cảnh thực tế. Trong đó, nên ưu tiên phát triển các lĩnh vực có tiềm năng như thị trường vốn, tài chính xanh, fintech, quản lý tài sản và quỹ đầu tư.

Phát biểu tại Hội nghị tổng kết Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2025 (chiều 31/12) mới đây, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn cho biết Trung tâm Tài chính quốc tế TPHCM (IFC-HCM) đã thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng quốc tế.

Theo Phó Thủ tướng, sức hút này đến từ việc trung tâm được thiết lập trong bối cảnh kinh tế thế giới và nhiều khu vực đang gặp khó khăn, trong khi Việt Nam lại bước vào một kỷ nguyên phát triển mới với tốc độ tăng trưởng cao và nhu cầu lớn về nguồn lực quốc tế.

Điểm khác biệt cốt lõi của IFC-HCM còn nằm ở hệ thống chính sách. Việt Nam đã công bố các chính sách đặc thù khác biệt và thậm chí vượt trội so với nhiều trung tâm tài chính quốc tế hiện có trên thế giới.

Bên cạnh đó, IFC-HCM được thành lập cùng thời điểm TPHCM tổ chức Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2025, qua đó nhận được nhiều tư vấn, đóng góp từ cộng đồng quốc tế.

PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành IFC-HCM cho biết Diễn đàn này đã mang lại những kết quả cụ thể, trực tiếp đóng góp vào quá trình hình thành IFC-HCM. Trong khuôn khổ Diễn đàn, nhiều thỏa thuận hợp tác trong và ngoài nước đã được công bố, tập trung vào các lĩnh vực trọng yếu như tài chính, fintech (công nghệ tài chính), blockchain và công nghệ.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho biết, hiện nay, nếu chỉ tính ở nhóm nhà đầu tư, định chế tài chính lớn trong và ngoài nước, hiện có khoảng 50 đơn vị, nhà đầu tư sẵn sàng đăng ký làm thành viên của Trung tâm tài chính quốc tế tại TPHCM.

"Chúng tôi đang xây dựng cơ chế đăng ký thành viên một cửa và nhà đầu tư, tổ chức tài chính chỉ mất khoảng 5-7 ngày để trở thành thành viên chính thức của trung tâm, rút ngắn rất nhiều so với thủ tục hành chính hiện hành", PGS.TS Nguyễn Hữu Huân chia sẻ.

Lê Anh