Bài 2: TPHCM đưa chuyển đổi số đến từng khu phố, từng hộ dân

Công nghệ giải quyết những việc gần dân

Nếu ở cơ sở, “Bình dân học vụ số” giúp người dân hình thành kỹ năng thì các mô hình chuyển đổi số tại phường, xã tiếp tục đưa những kỹ năng đó vào thực tiễn, đáp ứng các nhu cầu cụ thể trong đời sống.

Thời gian qua, công tác chuyển đổi số tại các phường, xã của TPHCM đạt những kết quả cụ thể, trong đó công nghệ ngày càng được ứng dụng vào các hoạt động thiết thực của người dân.

Tại phường Hạnh Thông, chuyển đổi số được cụ thể hóa bằng những mô hình gắn trực tiếp với đời sống đô thị.

Ngày 11/9, UBND phường Hạnh Thông tổ chức ra mắt mô hình “Tuyến đường số” Phan Văn Trị - Nguyễn Thái Sơn và phần mềm ứng dụng “Khu phố số”, hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số Quốc gia năm 2026.

“Tuyến đường số” hướng đến thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong hoạt động thương mại, dịch vụ; khuyến khích người dân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh sử dụng dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và các nền tảng, tiện ích số.

Tại các bảng nhận diện “Tuyến đường số” được bố trí mã QR dùng chung, người dân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh có thể tiếp cận trang thông tin điện tử của phường, ứng dụng “Khu phố số”, dịch vụ công trực tuyến, các kênh thông tin chính thống và các nền tảng, tiện ích số thiết yếu.

Trong khi đó, ứng dụng “Khu phố số” từng bước kết nối hoạt động quản lý, thông tin và tiện ích số tại khu phố, góp phần xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số trên địa bàn.

Qua đó, công nghệ được tích hợp vào những hoạt động hằng ngày như giao tiếp với chính quyền, thực hiện thủ tục, phản ánh vấn đề tại địa bàn, thanh toán và tiếp cận thông tin, thay vì chỉ tồn tại dưới dạng một ứng dụng riêng lẻ.

Tại xã Củ Chi, mô hình điểm “Tuyến đường 4.0 - Khu dân cư số văn minh, nghĩa tình” được triển khai trên tuyến đường 95, dài khoảng 500 m, với 215 hộ dân và 795 nhân khẩu. Tại đây, công nghệ được thiết kế gắn với những nhu cầu thiết thực của người dân.

7 điểm chuyển đổi số bằng hình thức quét mã QR trên tuyến giúp người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, gửi phản ánh, kiến nghị; phản ánh các vấn đề về an ninh trật tự, phòng, chống ma túy, vệ sinh môi trường, thu gom rác và tiếp cận các tiện ích chăm sóc sức khỏe. Các hộ kinh doanh cũng được hỗ trợ tạo mã QR để thanh toán không dùng tiền mặt.

Để công nghệ phát huy hiệu quả, đoàn viên, thanh niên và Tổ công nghệ số cộng đồng đã “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích. Nhờ đó, tỷ lệ người dân hoàn thành định danh điện tử mức 2 trên tuyến đạt hơn 95%.

Theo bà Cao Thị Thanh Nhàn, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Củ Chi, sau thời gian hoạt động, mô hình đã tạo được sự kết nối và tham gia có trách nhiệm của người dân. Vì vậy, chuyển đổi số được triển khai song hành với xây dựng tuyến đường xanh, sạch, đẹp, an toàn, nêu cao tinh thần tự quản và chăm lo an sinh xã hội.

Từ "Khu phố số" đến đô thị thông minh

Tương tự, mô hình “Khu phố số” tại phường Tân Hưng đang mang lại những tiện ích trực tiếp cho người dân. Chỉ cần quét mã QR, người dân có thể kết nối với chatbot AI hoạt động như một “cán bộ trực tuyến” 24/24 giờ. Hệ thống đồng thời cung cấp danh sách cán bộ, lãnh đạo phụ trách từng lĩnh vực, giúp người dân chủ động liên hệ khi cần phản ánh hoặc giải quyết công việc.

Phường Tân Hưng đã thí điểm xây dựng các khu phố 30, 32, 34, 73 và 75 trở thành những khu phố số đầu tiên, hướng tới mục tiêu hoàn thành 100% khu phố số trong năm 2026, tiến tới xây dựng “phường số”.

Điểm đáng chú ý của các mô hình này không chỉ nằm ở việc ứng dụng công nghệ mới, mà ở việc công nghệ được gắn với những nhu cầu cụ thể của cộng đồng, từ kết nối với chính quyền, tìm kiếm thông tin, liên hệ cán bộ phụ trách đến phản ánh các vấn đề về môi trường, an ninh trật tự và tiếp cận dịch vụ công.

Qua đó, chuyển đổi số từng bước thay đổi phương thức vận hành của chính quyền, từ xử lý thủ công sang dựa trên dữ liệu; từ việc người dân phải tìm đến cơ quan công quyền sang chính quyền chủ động cung cấp dịch vụ; từ quản lý đơn lẻ sang kết nối và chia sẻ thông tin.

Theo Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được, TPHCM đang đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, với định hướng đến năm 2030 trở thành đô thị thông minh, chính quyền số vận hành hiệu quả, doanh nghiệp số phát triển mạnh mẽ và người dân trở thành chủ thể của quá trình số hóa.

Đây được xác định là động lực then chốt để TPHCM duy trì vai trò đầu tàu về kinh tế, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước. Vì vậy, chuyển đổi số phải trở thành nhiệm vụ trọng tâm, được cụ thể hóa trong nghị quyết và chương trình hành động của từng cấp ủy, từng đơn vị.

Từ cơ sở, chuyển đổi số đang từng bước trở thành phương thức vận hành mới của đô thị. Khi người dân có kỹ năng số và các công cụ thuận tiện để sử dụng, công nghệ sẽ được tích hợp ngày càng sâu vào đời sống, góp phần hình thành xã hội số và đô thị thông minh TPHCM.

Linh Văn