Đâu là lý do khiến người nghiện ma túy dễ tái nghiện

Học viên chờ uống thuốc tại cơ sở điều trị Methadone thuộc Trung tâm Y tế dự phòng quận Gò Vấp, TPHCM. Ảnh: VGP/Phạm Huy

Cai nghiện xong rồi chắc… sẽ nghiện lại

Bạn thân vì sốc ma túy chết trên tay mình, bởi vậy chưa bao giờ H nghĩ sẽ lại bập vào con đường này. H là trẻ cô nhi, 7 tuổi trốn khỏi cô nhi viện, H lang thang đó đây rồi được một người phụ nữ tốt bụng chăm sóc như con đẻ. Nhưng ngặt nỗi, lớn lên không có giấy tờ nên bao nhiêu lần đi xin việc, dù chỉ là đẩy hàng, rửa bát thuê…cũng chẳng ai dám nhận.

H bảo đói thì đầu gối cũng phải bò, không ai nhận vào làm nên H đánh liều đi buôn ma túy, mà muốn buôn, giao hàng cho người ta thì phải thử xem hàng chuẩn hàng ngon không, vậy là dính. H là học viên đang cai nghiện tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 2, thuộc lực lượng thanh niên xung phong TPHCM (xã Tân Thanh, huyện Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng).

H đã đi “hai khóa”, nhưng khi được hỏi, ra trường tính làm gì, H cười buồn: “Chắc em lại quay lại cướp giật hoặc buôn ma túy, rồi chẳng mấy mà lại đi cai. Cán bộ ở đây rất tốt, em cũng hiểu, cai xong phải làm lại cuộc đời nhưng không giấy tờ, ai dám nhận em đi làm”, H cười buồn.

H chỉ là một câu chuyện trong rất nhiều câu chuyện đặc biệt chúng tôi ghi nhận được trong chuyến về thăm trại cai nghiện trước đó.

Gia đình là động lực

Nói về vấn đề này, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Thị Thu cho biết hiện tình trạng tái nghiện cao, cắt cơn xong trả về cai nghiện tại cộng đồng chưa đủ khoảng thời gian để quên ma túy, dễ xảy ra tình trạng tái nghiện. 

Bên cạnh đó, trong chuyến tới thăm, chúc tết Cơ sở cai nghiện ma túy Phước Bình (Đồng Nai) trước Tết Nguyên đán 2017, bà Thu đã trực tiếp lắng nghe tâm sự của rất nhiều các học viên đang cai nghiện tại đây. Những câu chuyện khiến bà trăn trở bởi có em đã đi cai nghiện lần hai, thậm chí lần ba nhưng không bỏ được vì buồn: buồn chuyện cha mẹ, buồn vợ con, buồn vì đi cai nghiện về không có công ăn việc làm…

Trong đó, không ít em chia sẻ với bà rằng họ cảm thấy cô đơn lạc lõng khi bị kì thị ngay trong chính ngôi nhà của mình, bị đối xử không công bằng, bị xem thường so với các thành viên khác trong gia đình. Đi xin việc thì không được nhận, “và vì buồn quá nên chơi trở lại!”

“Nghị lực của mỗi người là quan trọng nhất, bên cạnh đó gia đình cần có cách cư xử đúng mực để động viên sát cánh bên các em, sát cánh để cách ly các em với các bạn xấu trước đây”,  Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Thị Thu trải lòng.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Thị Thu trò chuyện cùng các học viên tại Cơ sở cai nghiện ma túy Phước Bình. Ảnh: VGP/Phạm Huy

Cần học tập mô hình cai nghiện ma túy các nước

Trong cuộc làm việc của Đoàn công tác của Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm với UBND TPHCM mới đây (ngày 28/5), nhiều vấn đề được chỉ ra.

Ông Huỳnh Thanh Khiết, Phó Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội TPHCM, cho biết số người nghiện mới có xu hướng trẻ hóa và sử dụng nhiều loại ma túy, đặc biệt là ma túy tổng hợp (ma túy đá) có chiều hướng diễn biến phức tạp. Nhiều đối tượng sử dụng ma túy sau đó gây ra các loại án xâm phạm nhân thân, xâm phạm sở hữu với tính chất liều lĩnh, ảnh hưởng đến an ninh trật tự trên địa bàn. 

Thế mạnh của thành phố hiện nay là có 9 cơ sở cai nghiện có chức năng cai nghiện bắt buộc và 13 cơ sở tổ chức cai nghiện ma túy tự nguyện. Quy trình cai nghiện ngày càng hoàn thiện, nâng cao về chất lượng và thân thiện. Các cơ sở cai nghiện ma túy được chuyên môn hóa thực hiện các giai đoạn của quy trình cắt cơn, phục hồi sức khỏe đến giáo dục, xây dựng môi trường văn hóa, tổ chức dạy nghề, dạy văn hóa, sinh hoạt trị liệu, hướng dẫn kỹ năng và giúp đỡ người nghiện tái hòa nhập cộng đồng.

Phát biểu tại buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đánh giá cao nỗ lực của TPHCM vì đây là địa bàn trọng điểm, số người nhiễm mắc chiếm 30% cả nước, là địa bàn trọng điểm buôn bán, sản xuất, vận chuyển ma túy, hoạt động mại dâm tương đối lớn. TPHCM đã có nhiều thí điểm trong việc quản lý, kiểm soát vấn nạn này.

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đánh giá 70% nghiện ma túy đá và ngày càng tăng, việc buôn bán heroin, thuốc phiện vẫn còn rầm rộ bởi vậy không chủ quan. Methadone vẫn là nền tảng cai nghiện chủ lực, cần đảm bảo điều trị. Bà nhấn mạnh phải mở rộng hơn các cơ sở xã, phường. Hiện đưa ARV xuống xã phường, mới chỉ 10%, còn khiêm tốn, cần phát huy hơn nữa.

Về giải pháp cụ thể, theo Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến, các cơ sở cai nghiện ma túy cần có giải pháp về nhân lực, thực hiện tốt mục tiêu 90 - 90 - 90 của Liên hiệp quốc (90% người nhiễm biết được tình trạng nhiễm; 90% người nhiễm được điều trị bằng thuốc ARV và 90% số người đang được điều trị có tải lượng HIV ở mức thấp). Bên cạnh đó, đẩy mạnh xã hội hóa và tự chủ tài chính tại các cơ sở điều trị.

“Đặc biệt, cần học tập mô hình cai nghiện ma túy ở các nước khác. Ngoài ra, nên có sự tham gia của nhà trường trong việc tuyên truyền học sinh tránh xa tệ nạn”, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến nhấn mạnh.

Phạm Huy