Kiến nghị gỡ "nút thắt", đẩy mạnh đầu tư đồng bộ nguồn điện và lưới điện

Ngày 28/7, Đoàn khảo sát của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội làm việc với UBND TPHCM để phục vụ công tác thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực và dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).

Báo cáo tại buổi làm việc, Phó Giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Thị Kim Ngọc cho biết TPHCM đã triển khai đồng bộ các chủ trương của Trung ương về phát triển ngành điện và bảo đảm an ninh năng lượng; ban hành kế hoạch cung cấp điện năm 2026, đồng thời xây dựng các kịch bản ứng phó nguy cơ gián đoạn nguồn cung điện, xăng dầu và khí. Thành phố cũng đang xây dựng Đề án phát triển TPHCM trở thành Trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia, tích hợp các lĩnh vực khí, LNG, điện, lọc hóa dầu và năng lượng tái tạo.

Sau khi mở rộng địa giới hành chính, TPHCM tiếp tục rà soát nhu cầu phụ tải và các dự án nguồn, lưới điện theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và quy hoạch Thành phố thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, bảo đảm đồng bộ với quy hoạch đô thị, khu công nghiệp, cảng biển, sân bay, trung tâm dữ liệu và các khu vực phát triển mới.

Đến cuối năm 2025, hệ thống điện Thành phố có 8 trạm biến áp 500 kV, 30 trạm 220 kV và 159 trạm 110 kV, cơ bản đáp ứng nhu cầu sử dụng điện. Thành phố đã hoàn thành khoảng 240 dự án ngầm hóa lưới điện với hơn 1.000 km lưới trung thế và 1.700 km lưới hạ thế được ngầm hóa.

Song song với phát triển lưới điện, Thành phố đang thúc đẩy các dự án điện khí LNG, điện từ chất thải và năng lượng tái tạo. Hai dự án điện khí LNG Hiệp Phước và Long Sơn có tổng công suất khoảng 4.200 MW đang được triển khai. Thành phố hiện có hơn 22.700 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất gần 1.839 MWp; đồng thời nghiên cứu phát triển các dự án điện gió gần bờ và ngoài khơi tại Cần Giờ, Long Hải và Hồ Tràm với tổng công suất đề xuất hơn 16.000 MW.

Đầu tư đồng bộ nguồn điện và lưới điện là nhiệm vụ trọng tâm

Theo dự báo của Sở Công Thương Thành phố, điện thương phẩm trên địa bàn sẽ tăng từ hơn 56 tỷ kWh năm 2025 lên khoảng gần 60 tỷ kWh vào năm 2026 và gần 94 tỷ kWh vào năm 2030. Để đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng, TPHCM xác định việc đầu tư đồng bộ nguồn điện và lưới điện là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới.

Tuy nhiên, Thành phố cũng chỉ ra nhiều khó khăn, vướng mắc như thiếu đồng bộ giữa quy hoạch điện với quy hoạch đất đai, xây dựng; thiếu quỹ đất dành cho công trình điện; thủ tục đầu tư còn kéo dài; tiến độ các dự án LNG, điện gió ngoài khơi và điện từ chất thải phụ thuộc nhiều vào cơ chế, chính sách. Bên cạnh đó, một số mô hình mới như điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, mua bán điện trực tiếp (DPPA), hệ thống lưu trữ năng lượng, chứng chỉ năng lượng tái tạo và hạ tầng trạm sạc xe điện vẫn chưa có hành lang pháp lý đầy đủ.

Từ thực tiễn trên, TPHCM kiến nghị sửa đổi Luật Điện lực theo hướng bảo đảm thống nhất với các luật về đất đai, đầu tư, quy hoạch, xây dựng và bảo vệ môi trường; đơn giản hóa thủ tục đầu tư; hoàn thiện cơ chế phát triển điện khí LNG, điện gió ngoài khơi, điện mặt trời mái nhà, mua bán điện trực tiếp, lưu trữ năng lượng và chuyển đổi số trong ngành điện; đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương. Theo lãnh đạo TPHCM, việc hoàn thiện khung pháp lý sẽ góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn trong đầu tư điện lực, bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội ghi nhận TPHCM là địa phương có nhu cầu sử dụng điện rất lớn, hệ thống nguồn và lưới điện đa dạng, đồng thời phát sinh nhiều vấn đề mới trong quá trình phát triển năng lượng. Ông đề nghị Thành phố tiếp tục tổng hợp đầy đủ các khó khăn, vướng mắc, nhất là trong lĩnh vực quy hoạch điện; nghiên cứu các giải pháp bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Điện lực với các luật liên quan, hạn chế chồng chéo và tạo thuận lợi cho quá trình tổ chức thực hiện.

Lê Anh