Phát huy nguồn lực văn hóa, tạo động lực phát triển TPHCM

 Phát triển văn hóa TPHCM theo hướng đầu tư hiệu quả, phát huy nguồn lực xã hội

Chiều 7/9, tại Học viện Cán bộ TPHCM, Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM phối hợp với Học viện Cán bộ TPHCM tổ chức hội thảo khoa học "Phát triển văn hóa Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị - Thực tiễn và những vấn đề đặt ra tại TPHCM".

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về những yêu cầu đặt ra đối với phát triển văn hóa TPHCM theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy đầu tư và huy động nguồn lực cho văn hóa.

Huy động nguồn lực, phát triển công nghiệp văn hóa

Theo thông tin tại hội thảo, TPHCM có khoảng 97.000 lao động trực tiếp và 17.670 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, nội dung số...

Năm 2025, công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 5,7% tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của TPHCM; mục tiêu đến năm 2030 nâng tỷ lệ này lên 7-7,2% GRDP.

Việc TPHCM được UNESCO ghi danh là Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh mở thêm cơ hội thu hút các dự án, nhân lực sáng tạo, sự kiện và hoạt động hợp tác quốc tế.

Bên cạnh tiềm năng phát triển công nghiệp văn hóa, TPHCM có mạng lưới bảo tàng, thư viện, nhà hát, trung tâm văn hóa và 168 trung tâm cung ứng dịch vụ sự nghiệp công ở cơ sở. Tuy nhiên, 23/168 đơn vị chưa có trụ sở ổn định; mỗi trung tâm chỉ có khoảng 2-4 nhân sự trực tiếp phụ trách văn hóa - thể thao. Cơ chế tài chính và khả năng tự chủ của các đơn vị này cũng còn nhiều khó khăn.

Trong giai đoạn 2026-2030, tổng nhu cầu vốn đầu tư công cho lĩnh vực văn hóa - thể thao của TPHCM hơn 40.800 tỷ đồng, gồm 144 dự án chuyển tiếp và 102 dự án khởi công mới. Bên cạnh nguồn ngân sách, TPHCM đang mở rộng huy động nguồn lực xã hội thông qua xã hội hóa và hợp tác công - tư (PPP).

Các ý kiến tại hội thảo cho rằng cần chuyển dịch căn bản từ tư duy "chi cho văn hóa" sang "đầu tư cho văn hóa". Đây không chỉ là sự thay đổi trong cách tiếp cận nguồn lực mà còn thể hiện nhận thức mới về vị trí, vai trò của văn hóa trong quá trình phát triển.

Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng của phát triển bền vững.

Đối với TPHCM, yêu cầu này đặt ra nhiệm vụ khơi thông, phát huy hiệu quả các nguồn lực đầu tư, đồng thời tạo điều kiện để nguồn lực xã hội tham gia ngày càng sâu rộng vào lĩnh vực văn hóa.

Một trong những giải pháp được đặt ra là tiếp tục hoàn thiện thể chế hợp tác công - tư, phát huy nguồn lực xã hội hóa và xây dựng cơ chế phù hợp để thu hút đầu tư cho văn hóa. Qua đó, từng bước hình thành phương thức đầu tư hiệu quả, huy động thêm nguồn lực cho xây dựng và phát triển văn hóa thành phố.

Nghị quyết số 80-NQ/TW được xác định là cơ sở quan trọng để tiếp tục đổi mới tư duy, phương thức đầu tư và phát triển văn hóa. Trên cơ sở đó, TPHCM cần cụ thể hóa thành những cơ chế, chính sách và giải pháp phù hợp với thực tiễn, qua đó phát huy tốt hơn vai trò của văn hóa trong phát triển kinh tế - xã hội, góp phần xây dựng thành phố phát triển bền vững.

Đầu tư thiết chế, số hóa và tạo giá trị mới từ văn hóa

Trao đổi tại hội thảo, bà Phạm Phương Thảo, nguyên Chủ tịch HĐND TPHCM, cho rằng thành phố cần tập trung xây dựng các công trình, thiết chế văn hóa trọng điểm tương xứng với quy mô đô thị, như nhà hát cho các loại hình sân khấu, phim trường, rạp chiếu phim, bảo tàng, nhà thiếu nhi.

Song song với đầu tư các thiết chế, TPHCM cần chú trọng phát triển sản phẩm văn hóa, tổ chức thường xuyên các lễ hội, chương trình, show diễn gắn với văn hóa sông nước; xây dựng các chương trình nghệ thuật về lịch sử hơn 300 năm của vùng đất Sài Gòn - Gia Định - TPHCM để giới thiệu với công chúng trong nước và quốc tế.

Theo bà Phạm Phương Thảo, đầu tư cho các công trình, thiết chế và sản phẩm văn hóa cần gắn với việc khai thác những giá trị đặc trưng của thành phố, qua đó tạo thêm các sản phẩm văn hóa có sức hấp dẫn đối với người dân và du khách trong nước, quốc tế.

Đẩy mạnh số hóa, tạo giá trị mới từ văn hóa

Bà Hồng Kim Ngọc, Trưởng phòng Văn hóa - Văn nghệ Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM, cho rằng cần số hóa toàn diện di sản và xây dựng hạ tầng dữ liệu mở, tạo nguồn chất liệu số có khả năng kết nối với thế giới.

Các cơ quan, đơn vị cần tập trung hoàn thành mục tiêu số hóa 100% di sản văn hóa cấp quốc gia đặc biệt và cấp quốc gia trong năm 2026.

Mặt khác, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa không nên dừng ở việc lưu trữ mà cần chuyển sang tạo ra giá trị kinh tế, trong đó doanh nghiệp là một trong những động lực thúc đẩy sáng tạo. Bà Ngọc cũng cho rằng cần nâng tầm các lễ hội quốc tế và chủ động thực hiện chiến lược xuất khẩu văn hóa phẩm.

TS Phạm Ngọc Lợi, Phó Giám đốc Học viện Cán bộ TPHCM, cho rằng văn hóa cần được nhìn nhận như một nguồn lực có khả năng tạo ra giá trị, một yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh và một phương thức nâng cao chất lượng phát triển của thành phố.

Điều này đòi hỏi văn hóa được tích hợp ngay từ khâu hoạch định chính sách, quy hoạch đô thị, phát triển kinh tế, giáo dục, khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, du lịch. TS Phạm Ngọc Lợi đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực xã hội cho văn hóa, tạo điều kiện để doanh nghiệp và các chủ thể sáng tạo tham gia sâu hơn, đồng thời ứng dụng công nghệ trong bảo tồn và khai thác di sản.

Nhấn mạnh người dân là trung tâm của chính sách văn hóa, TS Phạm Ngọc Lợi cho rằng mục tiêu cuối cùng không chỉ là có bao nhiêu công trình, chương trình, sự kiện, mà quan trọng là người dân được tiếp cận thuận lợi; trẻ em được lớn lên trong môi trường văn hóa lành mạnh; người dân ở các khu vực khác nhau được thụ hưởng các giá trị văn hóa một cách công bằng.

Phát triển văn hóa vì vậy không chỉ đặt ra yêu cầu gia tăng nguồn lực đầu tư mà còn đòi hỏi TPHCM khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa, tạo ra những sản phẩm, không gian và môi trường văn hóa đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân, đồng thời đóng góp rõ nét hơn vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

NT