Tài chính số mở rộng khả năng tiếp cận vốn và dịch vụ tài chính cho doanh nghiệp

Ngày 12/8, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) phối hợp Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) tổ chức hội nghị "Chuyển đổi số trong giao dịch tài chính: Thuận lợi dòng vốn hay phức tạp tranh chấp".

Phát biểu tại hội nghị, bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc ITPC, cho rằng chuyển đổi số đang tạo thêm động lực cho sản xuất, kinh doanh, đồng thời mở rộng cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ tài chính.

Năm 2026, TPHCM đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp trên 30% GRDP và đẩy mạnh số hóa các ngành kinh tế trọng điểm. Cùng với mở rộng khả năng tiếp cận nguồn lực tài chính, thành phố cần xây dựng môi trường giao dịch an toàn, minh bạch và thuận lợi cho doanh nghiệp.

Tài chính số phát triển nhanh, rủi ro gia tăng

PGS.TS Phạm Duy Nghĩa, Phó Chủ tịch VIAC, đánh giá sự phát triển của tài chính, ngân hàng và các phương thức huy động vốn mới đang mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp, đồng thời đặt ra yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý để thị trường vận hành an toàn, bền vững.

Theo VIAC, tranh chấp trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng chiếm khoảng 10% tổng số vụ việc được Trung tâm tiếp nhận trong năm 2025. Trong bối cảnh giao dịch tài chính ngày càng số hóa, pháp luật cần vừa tạo thuận lợi cho hoạt động huy động vốn, vừa theo kịp các phương thức giao dịch mới và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên khi tranh chấp phát sinh.

Tại hội nghị, luật sư Phạm Thị Thanh Huyền, Trưởng Chương trình Phát triển cơ sở hạ tầng tài chính Việt Nam và Campuchia, Trọng tài viên VIAC, cho biết tài chính số Việt Nam đang phát triển mạnh. Tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản ngân hàng đạt khoảng 87%, trong khi số lượng giao dịch QR tăng 128,2% trong giai đoạn 2021-2025.

Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển nhanh, thị trường cũng xuất hiện những rủi ro phi truyền thống như rò rỉ dữ liệu, gian lận trực tuyến, tấn công mạng và các mô hình kinh doanh chưa được xác lập đầy đủ về cơ sở pháp lý.

Theo bà Phạm Thị Thanh Huyền, khung pháp lý hiện hành còn phân tán ở nhiều văn bản, trong khi cơ chế phối hợp liên ngành chưa đồng bộ. Do đó, cơ quan quản lý cần từng bước chuyển sang mô hình quản lý dựa trên rủi ro, phù hợp với đặc điểm và tốc độ đổi mới của lĩnh vực tài chính số.

Bà đề xuất sớm hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), xây dựng khung pháp lý cho ngân hàng mở (Open Banking), đồng thời tăng cường năng lực giám sát công nghệ. Cùng với đó, cần hoàn thiện các quy định về dữ liệu, định danh số, an ninh mạng và bảo vệ người tiêu dùng; tăng cường chia sẻ dữ liệu, giám sát hoạt động FinTech và cơ chế giải quyết tranh chấp.

Theo bà, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, ngân hàng, doanh nghiệp FinTech và các bên liên quan cần được tăng cường nhằm xử lý kịp thời các rủi ro phát sinh.

Làm rõ pháp lý với tài sản số

Đối với tài sản số, tài sản mã hóa và các giao dịch trên nền tảng blockchain, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), cho biết ở góc độ giao dịch tài chính, blockchain và token hóa có thể mở rộng khả năng đưa tài sản, dòng tiền và giao dịch vào các kênh huy động vốn, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn minh bạch hơn.

Tuy nhiên, để tài sản mã hóa có thể tham gia các giao dịch tín dụng, cần làm rõ nhiều vấn đề pháp lý, trong đó có quyền đối với tài sản, nghĩa vụ trả nợ, cơ chế lưu ký và định giá.

Bên cạnh đó, giá trị của dữ liệu truy vết cần được bảo đảm về năng lực kỹ thuật, chuyên môn và tư cách pháp lý để có thể sử dụng làm chứng cứ.

Sự phát triển của tài chính số đang đặt ra yêu cầu song hành giữa thúc đẩy đổi mới và kiểm soát rủi ro. Hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực giám sát và xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp sẽ tạo nền tảng để các phương thức tài chính mới phát triển an toàn, minh bạch, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn hiệu quả hơn.

Lê Anh