Triển khai một số biện pháp ngăn ngừa bệnh tiêu chảy tại huyện Bình Chánh và chủ động phòng chống dịch bệnh Ebola
11/08/2014 1:40 PM
Vừa qua, Sở Y tế TPHCM đã có buổi khảo sát và làm việc với huyện Bình Chánh về việc giải quyết điều kiện vệ sinh môi trường tại đây nhằm tích cực ngăn ngừa việc lây lan bệnh tiêu chảy tại xã Lê Minh Xuân.
Quan sát điều kiện sinh sống của gần 30 hộ dân tại ấp 1, xã Lê Minh Xuân, huyện Bình Chánh (nơi xảy ra 7 ca bệnh tiêu chảy cấp, có 1 ca tử vong – tính đến ngày 22-7), các hộ dân khu vực này sống trong điều kiện ao hồ tù đọng, do phần lớn các hộ dân ở đây sinh sống chủ yếu bằng việc đào ao nuôi cá và hầu hết các gia đình dựng nhà vệ sinh trên ao cá dùng phân nuôi cá. Đồng thời, nhiều hộ còn làm chuồng chăn nuôi heo, gà, bồ câu, cũng xả phân xuống ao. Để nuôi cá, nhiều người còn mua thức ăn, nội tạng động vật về làm thức ăn cho cá, gây ô nhiễm môi trường. Rác thải sinh hoạt không được thu gom xử lý, có những hộ rác thải sinh hoạt xả trực tiếp xuống ao hồ. Cũng trong nguồn nước ô nhiễm này, nhiều người dùng rửa tay chân, vật dụng trong nhà.
Theo chính quyền địa phương, đây là khu vực này nằm trong 2 dự án quy hoạch xây dựng nhà ở, nhưng dự án đã kéo dài nhiều năm, do còn vướn mắc trong việc làm đường, giải tỏa đền bù hoa màu của một số người dân đến thuê đất của Nông trường Lê Minh Xuân để tạm trú, cất nhà, đào ao nuôi cá, chăn nuôi gia súc-gia cầm. Mặc dù, thời gian qua UBND xã đã vận động người dân tháo dỡ cầu tiêu trên ao, nhưng người dân xây cầu tiêu trong nhà rồi lắp ống… xả trở lại ra ao nên đến nay khu vực này vẫn bị ô nhiễm nặng, điều kiện vệ sinh không đảm bảo dễ gây dịch bệnh phát sinh.
Bên cạnh đó, do khó khăn, giá nước sinh hoạt cao nên nhiều gia đình tiết kiệm nước và dùng nước ao tù để rửa vật dụng trong nhà. Qua tìm hiểu, nguồn cấp nước của khu vực này là từ Trạm cấp nước Lê Minh Xuân 2 cách khu vực này rất xa, công suất 550m3/ngày, để cung cấp cho gần 300 hộ. Trong đó, nhiều hộ lắp đặt thêm đồng hồ cấp 1, cấp 2… kéo ống nước cho nhiều hộ khác dùng. Do đó, giá nước từ nguồn chỉ 3.300 đồng/m³ đến nhiều hộ tăng lên 40.000 đồng/m3.
BS. Nguyễn Hữu Hưng, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho rằng, với điều kiện môi trường ô nhiễm như trên, ngành y tế cũng không loại trừ sự “tiềm ẩn” của nhiều dịch bệnh nguy hiểm hiện nay như bệnh tả, sốt xuất huyết, tay chân miệng, viêm não Nhật Bản… và đề nghị UBND huyện Bình Chánh cho tổng vệ sinh toàn khu vực đang có ổ dịch tiêu chảy, cấm chăn nuôi gia cầm không phép nhằm ngăn chặn những dịch bệnh từ động vật lây sang người; từng bước cải thiện điều kiện môi trường sống cho người dân và cần có chính sách hỗ trợ nguồn nước sinh hoạt cho các hộ dân, hỗ trợ các hộ dân xây nhà vệ sinh tự hủy.
Đối với các đơn vị y tế, BS Hưng yêu cầu tăng cường giám sát ca bệnh, xét nghiệm mẫu nước thường xuyên; tiến hành khử khuẩn làm sạch môi trường, tiếp tục giám sát và báo cáo nếu phát hiện thêm ca bệnh; tăng cường công tác truyền thông bằng cách phát loa thông báo, nhắc nhở, hướng dẫn các hộ dân thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường sống, vệ sinh ăn uống nên ăn chín, uống sôi và thường xuyên rửa tay bằng xà phòng nhằm ngăn chặn, dập tắt ổ dịch tiêu chảy.
Ngày 5-8 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Y tế PGS.TS.Nguyễn Thị Kim Tiến có buổi làm việc với UBND TPHCM về công tác y tế 6 tháng đầu năm 2014, trong đó có nhấn mạnh công tác vệ sinh phòng dịch, cải thiện điều kiện môi trường, nước sạch cho người dân.
Sau khi khảo sát thực tế tại khu vực xảy ra các ca tiêu chảy cấp (xã Lê Minh Xuân, huyện Bình Chánh, TP.HCM); Bộ trưởng Bộ y tế đánh giá: việc phải sinh sống trong môi trường ao hồ tù đọng, ý thức giữ gìn vệ sinh của một số hộ dân còn kém, nước sinh hoạt khó khăn là những nguy cơ tạo điều kiện dịch bệnh dễ phát sinh. Giám sát, phòng ngừa dịch bệnh chỉ là phần ngọn, cái gốc vẫn chính là môi trường nơi người dân sinh sống, đặc biệt như nguồn nước, điều kiện môi trường... cần phải được đảm bảo.
Liên quan đến vấn đề nước sinh hoạt, Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn (Sawaco) cho biết, hiện công ty là đơn vị cung cấp nước chính trên toàn TPHCM. Một số vùng ngoại thành, vùng sâu vùng xa đã được giao cho Trung tâm Nước sạch nông thôn. Tuy nhiên, một số vùng ngoại thành chưa có nước máy do việc đầu tư hệ thống đường ống cấp nước lớn, nên đơn vị chủ yếu thực hiện giải pháp cung cấp nước sạch qua xe bồn nước loại 500 lít - mỗi bồn nước cung cấp nước sạch cho 3-4 hộ gia đình. Hiện đơn vị phấn đấu chậm nhất là đầu năm 2015 sẽ cung cấp đủ nước sạch cho 100% hộ dân (hiện nay chỉ khoảng 90%).
Bộ trưởng Bộ Y tế đề nghị UBND TPHCM giám sát chặt chẽ hơn công tác vệ sinh nguồn nước sinh hoạt, vì đây là nguy cơ phát sinh nhiều bệnh tật, dịch bệnh nếu bị ô nhiễm; chủ động chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp với y tế thường xuyên kiểm tra các cơ sở cung cấp nước có chỉ tiêu không đạt, các cơ sở cung cấp nước rà soát lại công nghệ..., nhất là cần chủ động đầu tư hạ tầng cung cấp nước sạch đến các vùng ven để cải thiện môi trường sống cho người dân, đồng thời tuyên truyền cho người dân có ý thức giữ gìn vệ sinh phòng bệnh.
Tiếp thu các ý kiến chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ y tế, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Hứa Ngọc Thuận, cũng đề xuất một số ý kiến của địa phương nhằm thực hiện tốt hơn công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực y tế, trong đó có hoạt động đấu thầu tập trung, chăm lo BHYT cho người nghèo, cận nghèo, hoạt động hợp tác y tế công- tư và hoạt động khám chữa bệnh cho người nước ngoài.
Trước tình hình khẩn cấp của dịch bệnh Tiêu chảy cấp và dịch bệnh do vi-rút Ebola trên Thế giới, chiều ngày 06-08-2014, Bộ Y tế đã tổ chức “Hội nghị trực tuyến tăng cường phòng chống bệnh Tiêu chảy cấp và bệnh do vi-rút Ebola” tại 4 điểm cầu Hà Nội, Tp. Hồ Chí Minh, Tây Nguyên và Nha Trang; với sự chủ trì của Bộ trưởng Bộ Y tế GS.TS. Nguyễn Thị Kim Tiến.Tại hội nghị báo cáo tình hình dịch bệnh hiện nay, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng PGS.TS.Trần Đắc Phu cho biết: bệnh tiêu chảy là một trong những bệnh có số mắc cao nhất trong các bệnh truyền nhiễm ở Việt Nam, do điều kiện vệ sinh môi trường kém, ý thức của người dân về vệ sinh cá nhân và thói quen phòng bệnh còn chưa cao làm tăng số trường hợp mắc bệnh.
Từ đầu năm 2014 đến nay đã có 3 trường hợp tử vong do tiêu chảy cấp tại Thanh Hóa và TPHCM. Theo điều tra tại huyện Bình Chánh, TPHCM trong tháng 7-2014, các hộ gia đình có trường hợp mắc bệnh và tử vong sống trong khu vực tự phát, có điều kiện vệ sinh kém, nước ao hồ tù đọng, sử dụng cầu tiêu trên ao cá, rác thải không được thu gom xử lý và thiếu nước sạch. Cũng theo kết quả lấy mẫu xét nghiệm tại đây, một số mẫu thực phẩm có vi khuẩn V.cholera O1 gây ra bệnh tả ở Việt Nam.
Để chủ động phòng chống bệnh tiêu chảy cấp và bệnh tả không để dịch bùng phát và hạn chế tỷ lệ tử vong, GS.TS.Nguyễn Thị Kim Tiến nhấn mạnh cần tăng cường công tác truyền thông giáo dục sức khỏe phòng chống bệnh đường tiêu hóa; phát động các chiến dịch rửa tay với xà phòng; đẩy mạnh thực hiện phong trào vệ sinh yêu nước bảo vệ sức khỏe nhân dân trên phạm vi toàn quốc. Bên cạnh đó, các đơn vị cần triển khai các hoạt động giám sát, phát hiện sớm và xử lý ổ dịch, theo dõi diễn biến dịch để có các biện pháp ứng phó kịp thời. Tại các khu vực ổ dịch, cấp phát Chloramin B để vệ sinh nhà cửa, dụng cụ sinh hoạt, thực hiện chiến dịch vệ sinh môi trường, kiểm tra công tác an toàn thực phẩm tại các quán cơm và cửa hàng bán nước giải khát, giám sát các khu vực giết mổ.
Bộ trưởng cũng nhấn mạnh cần tăng cường phối hợp liên ngành đảm bảo cung cấp nước sạch, duy trì nồng độ Clor dư luôn đạt 0,3-0,5 mg/lít tại vòi sử dụng. Vận động người dân thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, xóa hoàn toàn nhà tiêu trên ao cá và đảm bảo ăn uống hợp vệ sinh.
Cũng tại hội nghị, đại diện của WHO tại Việt Nam đã báo cáo về tình hình dịch bệnh do vi-rút Ebola tại các nước Châu Phi và nhận định rằng đây là vụ dịch lớn nhất của căn bệnh xảy ra trong lịch sử gần 4 thập kỷ qua, dịch lan truyền nhanh và nếu không nỗ lực kiểm soát, phòng chống thì tình hình sẽ trở nên tồi tệ hơn và nguy cơ lan truyền sang các nước khác là rất lớn. Tại Việt Nam, hiện chưa ghi nhận trường hợp nào mắc bệnh do vi-rút Ebola. Hiện nay cũng chưa có vắc-xin phòng bệnh và thuốc điều trị đặc hiệu. Do đó, Bộ Y tế chỉ đạo thường xuyên cập nhập và cung cấp thông tin tình hình dịch bệnh cho các cơ quan thông tin đại chúng, đưa ra các khuyến cáo phòng bệnh chủ động cho cộng đồng, tăng cường giám sát và khai báo y tế tại tất cả các cửa khầu trên toàn quốc, phối hợp chặt chẽ với các tổ chức Quốc tế (WHO, CDC...) để hỗ trợ Việt Nam trong công tác giám sát, phòng chống.
Ngày 8-8, PGS-TS Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) cho biết, trước diễn biến của dịch bệnh do virus Ebola đang lan nhanh tại nhiều quốc gia, Bộ Y tế đã xây dựng và ban hành Kế hoạch hành động Phòng chống dịch bệnh Ebola tại Việt Nam gồm 3 tình huống.
Tình huống 1, khi chưa ghi nhận ca bệnh: tập trung vào công tác phát hiện sớm ca bệnh tại Việt Nam để xử lý triệt để, tránh lây lan cho cán bộ y tế và cộng đồng. Tình huống 2, khi xuất hiện các ca bệnh xâm nhập: khoanh vùng xử lý triệt để ổ dịch, điều trị tích cực hạn chế thấp nhất tử vong và lây lan ra cộng đồng. Tình huống 3, khi dịch lây lan trong cộng đồng: đáp ứng nhanh, khoanh vùng, xử lý triệt để ổ dịch, hạn chế thấp nhất tử vong và lây lan ra cộng đồng.
Cục trưởng Trần Đắc Phu cũng cho biết, cùng với việc xây dựng kế hoạch để chủ động phòng ngừa dịch bệnh do virus Ebola xâm nhập, Bộ Y tế cũng yêu cầu lực lượng kiểm dịch y tế tại các cửa khẩu phải tiến hành các biện pháp giám sát, kiểm dịch y tế nghiêm ngặt. Đặc biệt, bắt đầu từ ngày 15-8 tới, Bộ Y tế sẽ triển khai tờ khai y tế tại tất cả các cửa khẩu quốc tế. Theo đó, đối tượng phải khai báo y tế là hành khách nhập cảnh đi trên các chuyến bay xuất phát từ vùng đang có dịch bệnh do virus Ebola gồm các quốc gia: Guinea, Liberia, Sierra Leone, Nigeria. Khi phát hiện hành khách khai báo y tế có triệu chứng sốt cao kéo dài, đau đầu, đau cơ vùng bụng và ngực, viêm họng, nôn, tiêu chảy cấp, xuất huyết da niêm mạc thì nhân viên y tế phải yêu cầu hành khách vào khu vực cách ly để khám sàng lọc và báo cáo kịp thời theo quy định.
Theo thông báo của Tổ chức Y tế thế giới, đến nay đã ghi nhận 1.711 trường hợp nhiễm virus Ebola, trong đó có 932 trường hợp tử vong tại 4 nước vùng Tây Phi gồm Guinea (495 mắc, 363 tử vong), Liberia (516 mắc, 282 tử vong), Nigeria (9 mắc, 1 tử vong) và Sierra Leone (691 mắc, 286 tử vong). Đặc biệt đã ghi nhận trên 100 cán bộ y tế đã lây nhiễm virus Ebola.
Theo Bộ Y tế, bệnh do virus Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm thuộc nhóm A, có khả năng lây lan nhanh, tỷ lệ tử vong cao (lên đến 90%). Virus gây bệnh năm 2014 là chủng Zaire ebolavirus, là loài gây bệnh nguy hiểm nhất trong 5 chủng virus Ebola. Bệnh lây từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, bộ phận cơ thể của người mắc bệnh, động vật bị bệnh hoặc tiếp xúc với môi trường, dụng cụ bị ô nhiễm bởi dịch tiết của người, động vật mắc bệnh. Hiện chưa có vaccine phòng bệnh và phương pháp điều trị đặc hiệu, tuy nhiên bệnh dịch có thể được khống chế nếu phát hiện sớm, cách ly bệnh nhân, theo dõi và giám sát người tiếp xúc gần với người mắc bệnh và thực hiện nghiêm ngặt các quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn.
Trước tình hình dịch bệnh ở các nước Tây Phi, Tổng Giám đốc WHO đã gọi đây là vụ dịch lớn nhất của căn bệnh này trong lịch sử gần 4 thập kỷ qua. WHO cũng đã tuyên bố về tình trạng khẩn cấp, cần được cộng đồng quốc tế quan tâm và ưu tiên triển khai khẩn cấp ở cả cấp quốc gia và quốc tế.
NS. (tổng hợp)
