Huy động nguồn lực, tạo động lực bứt phá hạ tầng cho TPHCM

Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội thông qua ngày 24/8 đã dành Điều 24 quy định về cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam. Trong đó, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) được kỳ vọng trở thành một kênh cấu trúc, thu xếp và dẫn vốn dài hạn cho các dự án hạ tầng chiến lược như metro, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), cảng biển, logistics, hàng không, chuyển đổi xanh và các dự án có tính lan tỏa cao.

Đáng chú ý, Luật cho phép HĐND TPHCM quy định việc phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại trung tâm để huy động nguồn lực cho các dự án trọng điểm. Cùng với đó là cơ chế kết nối VIFC-HCMC với khu thương mại tự do, khu logistics, cảng mở, khu công nghệ cao và các khu chức năng khác, qua đó mở rộng không gian kết nối giữa thị trường vốn và nhu cầu đầu tư phát triển.

Ngày 9/9, Cơ quan điều hành VIFC-HCMC tổ chức tham vấn dự thảo Nghị quyết của HĐND TPHCM về việc phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại VIFC-HCMC. Tham dự có đại diện các cơ quan Trung ương, sở, ngành địa phương, các định chế tài chính quốc tế, ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán và chuyên gia kinh tế.

Tại phiên tham vấn, các đại biểu tập trung trao đổi về cơ sở pháp lý, cấu trúc phát hành, quản trị rủi ro, hạ tầng giao dịch, lưu ký và định hướng phát triển trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững. Đây là những điều kiện quan trọng để hình thành một kênh huy động vốn có khả năng kết nối với các nhà đầu tư trong nước và quốc tế.

Tạo kênh dẫn vốn cho hạ tầng chiến lược

TPHCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu đầu tư hạ tầng rất lớn. Theo dự tính của UBND Thành phố, trong giai đoạn 2026-2030, tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội lên tới hơn 3,2 triệu tỷ đồng, trong khi ngân sách dự kiến đáp ứng khoảng 1,2 triệu tỷ đồng.

Khoảng cách lớn giữa nhu cầu đầu tư và khả năng cân đối ngân sách đặt ra yêu cầu đa dạng hóa các kênh huy động vốn, nhất là nguồn vốn trung và dài hạn. Đây là bài toán đặc biệt quan trọng đối với những lĩnh vực có nhu cầu vốn lớn như metro, cảng biển, logistics, hàng không, năng lượng và hạ tầng đô thị.

Trong bối cảnh đó, cơ chế phát hành trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình tại VIFC-HCMC được kỳ vọng tạo thêm một kênh dẫn vốn, bên cạnh ngân sách và tín dụng ngân hàng truyền thống.

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, cho biết mục tiêu quan trọng nhất của cơ chế là hình thành một kênh huy động vốn mới cho Thành phố, kết nối nhu cầu vốn lớn cho hạ tầng, phát triển đô thị với các dòng vốn dài hạn trong nước và quốc tế.

“Đây sẽ là một trong những sản phẩm tài chính nền tảng đầu tiên của VIFC-HCMC, góp phần tích cực giảm áp lực trực tiếp lên ngân sách Nhà nước và hệ thống tín dụng ngân hàng. Nguồn vốn huy động thông qua công cụ trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình tại VIFC-HCMC sẽ được định hướng tập trung cho các dự án trọng điểm có tính lan tỏa cao”, PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh.

Theo Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, các dự án có tính khả thi cao, quy mô lớn sẽ được lựa chọn để ưu tiên mời gọi các nhà đầu tư chiến lược trong thời gian tới.

Việc gắn công cụ huy động vốn với các dự án cụ thể cũng nhằm nâng cao tính minh bạch, giúp nhà đầu tư có cơ sở đánh giá hiệu quả, khả năng trả nợ và rủi ro của từng dự án. Đây là yếu tố quan trọng để tạo dựng niềm tin và mở rộng cơ sở nhà đầu tư đối với trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình.

Hoàn thiện hạ tầng và chuẩn mực phát hành

Để trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình trở thành một kênh huy động vốn hiệu quả, bên cạnh hành lang pháp lý, TPHCM cần xây dựng đồng bộ các điều kiện về thị trường, giao dịch, lưu ký, quản trị rủi ro và công bố thông tin.

Tại phiên tham vấn, các chuyên gia và đại diện các định chế tài chính tập trung vào 5 nhóm vấn đề cốt lõi của dự thảo.

Thứ nhất là cơ sở pháp lý, thẩm quyền và cơ chế phối hợp giữa HĐND, UBND TPHCM, các cơ quan Trung ương và Cơ quan điều hành VIFC-HCMC.

Thứ hai là cấu trúc phát hành, gồm đồng tiền, kỳ hạn, lãi suất, xếp hạng tín nhiệm và khả năng tiếp cận nhà đầu tư.

Thứ ba là quản trị các rủi ro về tỷ giá, lãi suất, thanh khoản và tái cấp vốn.

Thứ tư là hạ tầng đăng ký, lưu ký, thanh toán và giao dịch.

Thứ năm là cơ chế công bố thông tin, quan hệ nhà đầu tư và định hướng phát triển trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững.

Cũng trong phiên tham vấn, đại diện các tổ chức tài chính quốc tế chia sẻ kinh nghiệm về việc chính quyền địa phương huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu để phát triển hạ tầng; các giải pháp kỹ thuật nhằm thu hút dòng vốn nước ngoài tham gia thị trường trái phiếu tại VIFC-HCMC; kinh nghiệm từ các đợt phát hành trái phiếu chính quyền địa phương tại TPHCM. Đây là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, bảo đảm cơ chế phát hành vừa đáp ứng yêu cầu quản lý, vừa có khả năng tiếp cận các dòng vốn dài hạn.

Theo các chuyên gia, ý nghĩa của công cụ trái phiếu không chỉ nằm ở việc bổ sung nguồn vốn cho đầu tư hạ tầng. Nếu được tổ chức hiệu quả, VIFC-HCMC có thể trở thành đầu mối kết nối nhu cầu vốn của Thành phố với các định chế tài chính, quỹ đầu tư và nhà đầu tư quốc tế.

Theo định hướng của Luật Phát triển đô thị, VIFC-HCMC được kết nối với khu thương mại tự do, khu logistics, cảng mở, khu công nghệ cao và các khu chức năng khác. Đây là cơ sở để hình thành hệ sinh thái tài chính gắn với các lĩnh vực sản xuất, thương mại, logistics, công nghệ và hạ tầng đô thị.

Với nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng ngày càng lớn, việc hình thành cơ chế phát hành trái phiếu tại VIFC-HCMC không chỉ là giải pháp huy động thêm nguồn lực cho TPHCM. Quan trọng hơn, đây là bước kết nối thị trường vốn với các động lực tăng trưởng mới, từng bước chuyển nguồn lực tài chính dài hạn thành nguồn lực phát triển hạ tầng, qua đó tạo thêm dư địa để Thành phố tăng tốc trong giai đoạn 2026-2030.

Lê Anh