TPHCM định hình không gian phát triển cảng biển mới
(Chinhphu.vn) - TPHCM đang từng bước định hình không gian phát triển cảng biển theo hướng hiện đại, xanh và thông minh, trong đó cảng biển không chỉ là nơi trung chuyển hàng hóa mà trở thành hạt nhân của hệ sinh thái logistics, công nghiệp, thương mại, đô thị và dịch vụ.
Khu Thương mại tự do gắn với cảng biển tại Cái Mép Hạ tạo động lực chiến lược, góp phần nâng tầm vị thế kinh tế biển và logistics của TPHCM.
Trong không gian phát triển mới sau khi mở rộng địa giới, hệ thống cảng biển TPHCM, trong đó có cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, được đặt trong mối liên kết với Cần Giờ, Long Thành, Vũng Tàu và các trung tâm công nghiệp, logistics của vùng Đông Nam Bộ.
Theo lãnh đạo Sở Xây dựng TPHCM, sau sáp nhập, không gian cảng biển của Thành phố được mở rộng, kết nối các đầu mối Cát Lái, Hiệp Phước, Nhà Bè với cụm cảng sông container Bình Dương trên trục Đồng Nai - Sài Gòn và cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải. Quy mô mới đặt ra yêu cầu tổ chức thống nhất mạng lưới cảng biển - logistics liên vùng, đồng bộ hạ tầng và bảo đảm dòng hàng hóa vận hành thông suốt.
Theo quy hoạch mới của Bộ Xây dựng, đến năm 2030, sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển TPHCM đạt khoảng 463-512 triệu tấn, trong đó hàng container khoảng 29,63-33,16 triệu TEU, chưa bao gồm hàng trung chuyển quốc tế.
Với quy mô này, Thành phố cần đồng thời đầu tư cảng và hạ tầng kết nối, phát triển cảng xanh, chuyển đổi số, tự động hóa và nghiên cứu các mô hình như khu thương mại tự do, cảng mở để tạo thuận lợi thương mại.
Tháo điểm nghẽn kết nối, giảm chi phí logistics
Định hình không gian cảng biển mới đặt ra yêu cầu tổ chức lại mạng lưới kết nối, phát triển đồng bộ cảng biển, logistics đa phương thức, công nghiệp, đô thị và các trung tâm kinh tế.
Bà Đặng Minh Phương, Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TPHCM, cho rằng có ba điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ, gồm ùn ứ tại các cửa ngõ đường bộ; thiếu hệ sinh thái dịch vụ hậu cần, bến bãi sau cảng Cái Mép - Thị Vải; tiềm năng vận tải thủy nội địa bằng sà lan kết nối với Đồng bằng sông Cửu Long chưa được khai thác tương xứng.
Theo đó, cần thiết lập cơ chế điều phối không gian vùng; phát triển vận tải đa phương thức bằng đường bộ, đường thủy và đường sắt; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và mở rộng liên kết quốc tế. Việc này góp phần phát huy lợi thế cửa ngõ quốc tế của Cái Mép - Thị Vải, giảm áp lực giao thông đường bộ và nâng cao hiệu quả chuỗi logistics.
Ông Huỳnh Tuấn Hoàng, Phó Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế, Sở Công Thương TPHCM, cho biết Thành phố đã ban hành Quyết định số 4752/QĐ-UBND về kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược phát triển dịch vụ logistics TPHCM giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050.
Thành phố xác định 57 nhiệm vụ, đề án trọng tâm thuộc 9 nhóm giải pháp nhằm giảm chi phí và nâng cao sức cạnh tranh. Trong đó, nhóm hạ tầng logistics gồm 11 nhiệm vụ chiến lược, tập trung tái cấu trúc không gian logistics theo mô hình 3 lớp chức năng: logistics quốc tế - vùng; trung chuyển - phân phối; logistics đô thị.
Ông Huỳnh Tuấn Hoàng, Phó Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế, Sở Công Thương TPHCM.
Đáng chú ý, TPHCM đang tập trung hoàn thiện Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ với quy mô hơn 4.174 ha, gồm 8 phân khu chức năng theo mô hình “cảng biển - logistics - công nghiệp - đô thị dịch vụ”; đồng thời hiện đại hóa cụm cảng quốc tế Cái Mép - Thị Vải theo định hướng phát triển thành cảng trung chuyển quốc tế của khu vực.
Về chỉ tiêu kinh tế, TPHCM đặt mục tiêu đưa chi phí logistics xuống còn 11-14% GRDP vào năm 2035, tốc độ tăng trưởng bình quân 13-16%/năm và hình thành ít nhất một trung tâm logistics đạt chuẩn quốc tế.
Từ cảng biển đến không gian kinh tế tích hợp
Một trong những không gian được xác định trong định hướng phát triển mới là phường Tân Phước. Với diện tích tự nhiên hơn 8.361 ha, tiếp giáp cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải và gắn với Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ, Tân Phước được quy hoạch trong mối liên kết giữa cảng biển, logistics, công nghiệp và đô thị dịch vụ.
Phường Tân Phước nằm trong chuỗi kết nối giữa trung tâm Thủ Thiêm, sân bay Long Thành và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải; đồng thời kết nối với các tuyến giao thông liên vùng như cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành, Vành đai 4 TPHCM và tuyến đường sắt Biên Hòa - Vũng Tàu.
FTZ Cái Mép Hạ được quy hoạch với diện tích khoảng 4.174 ha tại Tân Phước, Tân Hải, gắn liền với cảng biển Cái Mép Hạ. Đây là mô hình phát triển phức hợp đa chức năng, tích hợp cảng biển, logistics, công nghiệp và đô thị dịch vụ và trung tâm đổi mới sáng tạo.
Theo hướng liên kết này, các không gian được định hướng đảm nhận những chức năng bổ trợ: Cái Mép - Thị Vải là cửa ngõ xuất nhập khẩu; Cái Mép Hạ là khu thương mại tự do; Long Sơn - Phú Mỹ là trung tâm công nghiệp, năng lượng; Vũng Tàu phát triển dầu khí, du lịch, đô thị biển; Cần Giờ hướng tới cảng trung chuyển quốc tế, đô thị biển và kinh tế sinh thái.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Công Vinh cho rằng, kiến tạo đô thị cảng thông minh gắn với Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ sẽ hình thành không gian kết nối các dòng hàng hóa, vốn, dữ liệu, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Theo đó, Thành phố chuyển từ phát triển riêng lẻ từng ngành sang tăng cường liên kết giữa cảng biển, logistics, công nghiệp, thương mại, đô thị và dịch vụ, qua đó nâng cao giá trị gia tăng của chuỗi logistics và mở rộng không gian phát triển.
Lê Anh
